အခက္အခဲမ်ားကို ေအာင္ျမင္ ေက်ာ္လႊားနည္း (၅)

 ေပ်ာ္ရႊင္မႈႏွင့္ ရုပ္ဝါဒ (၂)

ပစၥည္းဥစၥာႏွင့္ ပတ္သက္တဲ့ စိတ္ကူးယဥ္ အိပ္မက္ေတြကို ျဖည့္ဆည္းရတာဟာ မ်က္လွည့္ဆန္ခ်င္ ဆန္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေၾကာက္ရြံ႕ ပူပန္မႈေတြက အဲဒီ မ်က္လွည့္ကို လုံးပါးပါးေအာင္ လုပ္ပစ္ဖို႔ အျမဲပဲ ေစာင့္ေနၾကပါတယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ ဘဝပုံစံဆိုတာက စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္မႈကိုလဲ ေခၚလာတတ္တာပါပဲ။ မေကာင္းသျဖင့္ သုံးျဖဳန္းေနတဲ့ ပစၥည္းဥစၥာ ၾကြယ္ဝေပါမ်ားမႈႏွင့္ကေတာ့ ဟန္ေဆာင္မႈကင္းတဲ့ အသိုင္း အဝုိင္းမွာ မွန္တယ္လုိ႔ လက္ခံထားတဲ့ မိတ္ေဆြျဖစ္မႈ၊ ယုံၾကည္ကိုးစားမႈႏွင့္ စိတ္ခ်ယုံၾကည္မႈတို႔လို ဘဝမွာ ရိုးစင္းလွတဲ့ အရာေလးေတြကိုေတာင္ တကယ္ရဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ေနထိုင္မႈဟန္က မလုံၿခဳံဘူးလို႔ ခံစားရေစတဲ့ အခါ မိမိကုိယ္ မိမိ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚ ျပန္တင္ေပးဖို႔ ဥာဏ္ပညာ လိုအပ္ပါတယ္။ ၾကြယ္ဝမႈမွာ အေကာင္းဆုံးျဖစ္ေအာင္ ညွိယူရတာ (အေပးအယူ၊ အေလွ်ာ႔အတင္း လုပ္ယူရတာ)ေတြ ရွိပါတယ္။ ပစၥည္းဥစၥာရွိလို႔ ခ်မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္မႈ ရတယ္ဆိုတာ အဲဒါေတြ ေပ်ာက္ပ်က္သြားမွာ စိုးရိမ္ ေၾကာက္ရြံ႕မႈေတြေၾကာင့္ ေလ်ာ့ပါးရတတ္ပါတယ္။

မိမိကိုယ္တိုင္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈအတြက္ ပစၥည္းဥစၥာကို တရားႏွင့္အညီ (မွန္မွန္ကန္ကန္)ပဲ ရွာေဖြ စုေဆာင္းသင့္ပါတယ္။ “အျခားသူေတြကို မထိပါး မနာက်င္ေစပဲ အသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာင္းတဲ့ သူေတြဟာ ေကာင္းျမတ္မႈမဂၤလာႏွင့္ ျပည့္စုံပါတယ္” လို႔ ဗုဒၶရွင္ေတာ္ ေဟာေဖာ္ညႊန္ျပထားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ ရဲ႕ ပစၥည္းဥစၥာေတြက ေနာက္ပိုင္းမွာ ေသာက ပရိေဒဝေတြကို ခ်န္ထားပစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ေပ်ာ္ရႊင္ရမႈဟာ တာရွည္ခံၿပီး အဓိပၸါယ္ မျပည့္ဝႏုိင္ေတာ့ပါဘူး။ မထီမဲ့ျပင္ျပဳအပ္သည့္ ပစၥည္းဥစၥာကား မနာလိုမႈကို ျဖစ္ေစတတ္ၿပီး ေကာင္းစြာ စီမံထားတဲ့ ပစၥည္းဥစၥာကေတာ့ ရိုေသေလးစားမႈကို ရေစတတ္ပါတယ္။

သင္၏ ၾကြယ္ဝမႈကား သင္၏ အိမ္ကို ျမွင့္တင္ တည္ေဆာက္ေပးႏိုင္ပါ၏၊ သို႔ေသာ္ သင့္ကိုကား မျမွင့္တင္ မတည္ေဆာက္ေပးႏိုင္။ သင္၏ ေကာင္းျမတ္မႈမ်ားကသာလွ်င္ သင္ကို ျမွင့္တင္တည္ေဆာက္ ေပးႏိုင္ပါသည္။ သင္၏ ဝတ္စားတန္ဆာမ်ားကား သင္၏ ခႏၶာကိုယ္ကို တန္ဆာဆင္ေပးႏိုင္ပါ၏။ သို႔ေသာ္ သင့္ကိုကာား တန္ဆာဆင္ မေပးႏိုင္ပါ။ သင္၏ ေကာင္းမြန္ေသာ အျပဳအမူမ်ားသည္သာလွ်င္ သင့္ကို တန္ဆာဆင္ေပးႏိုင္ပါသည္။

အဆုံးမေတာ့ “ခ်မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္မႈဟူသည္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အနည္းငယ္မွ် မပက္ျဖန္းပဲ သူတစ္ပါးကို ပက္ျဖန္ေပးလို႔ မရႏိုင္သည့္ ေရေမႊးတစ္မ်ိဳးပင္ ျဖစ္သည္” ဟု သိထားလွ်င္ျဖင့္ အလြန္ေကာင္းပါသည္။ ေလာကၾကီးကား သင္ ျဖစ္ေစခ်င္သည့္အတိုင္း ျဖစ္ေကာင္းမွ ျဖစ္ပါမည္။ သို႔ေသာ္ ေပ်ာ္ရႊင္ဖို႔ရာ သင့္ႏွလုံးသားကိုကား သင္ ထိန္းညွိေပးလို႔ ရပါသည္။ ေကာင္းတာေတြကို အဆင္းရဲခံ လုပ္ပါမွ နားလည္မႈႏွင့္ ပုဂၢလိက ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြမွာ သူမ်ားထက္ သာႏိုင္တာပါ။

ေပ်ာ္ရႊင္မႈသုခကို ရခ်င္တယ္ဆိုရင္ ေက်းဇူးသိတတ္တာ၊ မသိတတ္တာႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေတြးေနတာကို ရပ္ပစ္လိုက္ၾကပါစို႔။ ၿပီးေတာ့ ေပးလို႔ ျဖစ္လာတဲ့ အႏွစ္အသားက်တဲ့ ေပ်ာ္ရႊင္မႈအတြက္ ေပးကမ္းၾကပါစို႔။ ေက်းဇူးမသိတာက သဘာဝပါ၊ ေပါင္းပင္ေတြလိုပဲေပါ့။ ေက်းဇူးသိတယ္ဆိုတာ ႏွင္းဆီပန္းတစ္ပြင့္လိုပဲ၊ (ေျမၾသဇာ) ေကြ်းရတယ္၊ ေရေလာင္း ေပါင္းသင္ေပးရတယ္၊ ခ်စ္ျမတ္ႏိုးၿပီး ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေပးရတယ္ေလ။ (ေဒးလ္ ကာနက္ဂီ)

ဆက္ပါဦးမည္။

ဘုန္းဉာဏ္

အခက္အခဲမ်ားကို ေအာင္ျမင္ ေက်ာ္လႊားနည္း (၅)

ေပ်ာ္ရႊင္မႈႏွင့္ ရုပ္ဝါဒ (၁)

ေငြရွိရုံႏွင့္ သူတို႔ေတြရဲ႕ ျပႆနာအားလုံးကို ေျဖရွင္းလို႔ ရတယ္လို႔ လူအမ်ားစုက ထင္ေနၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေငြမွာ သူႏွင့္အတူပါလာတဲ့ ျပႆနာေတြ ရွိတယ္လို႔ သူတို႔ သေဘာမေပါက္ၾကဘူး။ ေငြက ျပႆနာတိုင္းကို မေျဖရွင္းႏိုင္ပါဘူး။

လူအမ်ားစုက သင့္ေလွ်ာ္ မွန္ကန္ေအာင္ မေတြးၾကဘူး။ သူတို႔ေတြဟာ ဘဝတစ္ေလွ်ာက္လုံး တည္ၾကက္ေနာက္ကို ေျပးလိုက္ေနတဲ့ ေျပးလမ္းထဲက ေခြးတစ္ေကာင္လိုပါပဲ။ လိုက္ဖမ္းလို႔လဲ ၿပီးသြားေရာ၊ စိတ္လႈပ္ရွားစရာေတြ အားလုံးလဲ ေပ်ာက္ဆုံးကုန္ပါေရာ။ ဒါက ထူးဆန္းေထြလာ ရုပ္ဝါဒကမၻာထဲမွာရွိတဲ့ ေလာကီခ်မ္းသာရဲ႕ သေဘာသဘာဝႏွင့္ အေတာ္ပဲ တူပါတယ္။ လုိခ်င္တာ ရရျခင္းပဲ ေပ်ာ္ရႊင္မႈက ကုန္ဆုံး သြားၿပီး လိုခ်င္မႈအသစ္က ေပၚလာပါတယ္။ လိုခ်င္တာ ရတာက ရေအာင္လိုက္လုပ္ရတာေလာက္ေတာင္ ေက်နပ္စရာေကာင္းပုံ မေပၚပါဘူး။

တစ္ခုခု ဆုံးရႈံးရတဲ့အခါ ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပတဲ့ အၾကံေပးစကားေလးကို သတိရလုိက္ပါ။

ဒါက သင့္ဟာ၊ ဒါကေတာ့ ငါဟာလို႔ မေျပာပါနဲ႔၊

ဒါက သင့္ထံေရာက္လာၿပီး ဒါကေတာ့ ငါထံ ေရာက္လာတယ္လို႔သာ ေျပာပါ။

ဒီလိုဆိုရင္ အံ့ၾသ ဂုဏ္ယူဖြယ္ရာေတြ တေျဖးေျဖး ေမွးမွိန္ေပ်ာက္ကြယ္သြားတဲ့အခါ

ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဝမ္းမနည္းရေတာ့ဘူးေပါ့။

ဥစၥာဓနဆိုတာ ကပ္ၿငိတြယ္တာဖို႔ စုေဆာင္းထားရမည့္ အရာ မဟုတ္ပါ။ တကယ္ေတာ့ သင္ႏွင့္ တစ္ျခားသူေတြရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳး ခ်မ္းသာအတြက္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သင့္ရဲ႕ အနီးအပါးက ကမၻာေလးကို သာယာေနခ်င့္စဖြယ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ပါ။ သင့္ရဲ႕ ဥစၥာဓနကို မရွိဆင္းရဲသားေတြ၊ နာမက်န္းျဖစ္ေနသူေတြႏွင့္ သက္ၾကီးရြယ္အိုေတြရဲ႕ ဆင္းရဲဒုကၡ ေလ်ာ့ပါးသက္သာေအာင္ အေမွ်ာ္အျမင္ရွိရွိ သုံးပါ။ သင့္ ျပည္သူ၊ ႏိုင္ငံႏွင့္ ဘာသာတရားအေပၚမွာ ျပဳလုပ္ရမည့္ တာဝန္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေဆာင္ရြက္ပါ။ သင္ထြက္ခြါရမည့္ အခ်ိန္ေရာက္လာရင္ အတိတ္က ေကာင္းခဲ့တာေတြ၊ သင္လုပ္ခဲ့တဲ့ ကိုယ္က်ိဳးမဖက္တဲ့ အလုပ္ေတြကို ေတြးေတာ သတိယၿပီး အလြန္အမင္း ၿငိမ္းခ်မ္းမႈႏွင့္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈၾကီးကို ရရွိပါလိမ့္မယ္။

ေလာင္းကစားလုပ္ၿပီး ဥစၥာရွာတာဟာ ေျပးသြား ေရြ႕လွ်ားေနတဲ့ တိမ္တိုက္တစ္ခုကို ေနပူဒဏ္ကေန အကာအကြယ္ရဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနသလိုပါပဲ။ တစ္ျခားတစ္ဖက္ကေနဆိုရင္ ၾကိဳးၾကိဳးစားစားလုပ္တဲ့နည္းႏွင့္ ၾကြယ္ဝခ်မ္းသာဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ထားတာက လုံၿခဳံပါတယ္။ အေဆာက္အဦးတစ္ခုဟာ ေနပူ မိုးရြာကေန အၿမဲကာကြယ္ေပးသလိုမ်ိဳး လုံၿခဳံတာပါ။

သင္ ေသသြားေသာ္ သင့္၏ ပစၥည္းဥစၥာမ်ားကား က်န္ရစ္ခဲ့ေပမည္။ ဉာတိ မိတ္သဂၤဟမ်ားကား သင္၏ သခ်ႋဳင္းအထိ လိုက္ပါၾကေပမည္။ သုိ႔ေသာ္ သင္ အသက္ရွင္စင္က ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ေကာင္းကံ မေကာင္းကံ (အလုပ္)မ်ားသာလွ်င္ ေနာင္ဘဝ (beyond the grave) အထိ လုိက္လာၾကေပလိမ့္မည္။ 

(Ven. K. Sri Dhammananda ၏ How to Overcome Your Difficulties ကို နည္းနည္းစီ ခြဲဘာသာျပန္ၿပီး ပို႔စ္တင္ေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။) 

(ဆက္ပါဦးမည္။)

အခက္အခဲမ်ားကို ေအာင္ျမင္ေက်ာ္လႊားနည္း (၄)

ေကာင္းမြန္တဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္

သင့္ကို ရည္ရြယ္သည့္ အခံရခက္သည့္ ျပက္လုံးမ်ားႏွင့္ မွတ္ခ်က္မ်ားကို ဟာသေကာင္းေလး မ်ားျဖင့္ လမ္းေၾကာင္းလႊဲေပးသင့္သည္။ ဒီလို လမ္းလႊဲေပးတတ္ျခင္းက လူတိုင္း၏ မလိုမုန္းထားစိတ္ကို ေရွာင္ရွားဖို႔ရာ နည္းလမ္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါသည္။ ကစားေနစဥ္ ေခါင္းေအးေအး မထားႏိုင္ေတာ့ဘူး ဆုိပါက သင့္ကိုပင္ ထိတ္ထိတ္ျပာျပာ ျဖစ္ေစပါလိမ့္မည္။ ႏိုင္ရမည့္ပြဲကို သင္ လက္လႊတ္လိုက္ရပါလိမ့္မယ္။ ဒါက ပြဲၾကည့္ေနသူမ်ားကိုပင္ ပြဲ၏ အရသာကို ဖ်က္ဆီးပစ္လိုက္ပါလိမ့္မယ္။

ဤေလာကရွိ လူတိုင္းကို သင္ေတြးသလို ေတြးေအာင္လုပ္ဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒီလိုလုပ္ဖို႔ ဆိုတာ ေတြးေတာင္ မေတြးသင့္တဲ့ အရာပါ။ လူတိုင္းသာ သင္ေတြးသလို ေတြးၾကမယ္ဆိုရင္ ကမၻာၾကီးဟာ မၾကာခင္ပဲ ၾကံစည္ ေတြးေခၚမႈေတြ ကုန္ဆုံးကုန္ေတာ့မွာေပါ့။

လူတစ္ေယာက္ မွားယြင္းေနရင္ ျပင္ေပးဖို႔ရာ နည္းလမ္းေတြ အမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။ ေဝဖန္ျခင္း၊ အျပစ္တင္ျခင္းႏွင့္ အမ်ားေရွ႕မွာ ၾကိမ္းေမာင္းျခင္းအားျဖင့္ သူ႔ကို ျပဳျပင္ေပးရာ မေရာက္ပဲ အရွက္ခြဲေနရာ ေရာက္ပါလိမ့္မယ္။ ပစ္တင္ ေဝဖန္ျခင္းအားျဖင့္ ေသခ်ာတာ တစ္ခုကေတာ့ ရန္သူမ်ားေအာင္ လုပ္ျခင္းပါပဲ။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ အတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္မႈကို ၾကင္နာ ေႏြးေထြးတဲ့ စကားလုံးေလးေတြႏွင့္ သင္က ျပသႏိုင္ရင္ တစ္ေန႔ေန႔မွာ အဲဒီအတြက္ သင့္ကို သူ ေက်းဇူးတင္ပါလိမ့္မယ္။

ဘယ္ကိစၥရပ္ေပၚမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သင့္ရဲ႕ အျမင္ကို ထုပ္ေဖာ္ ေျပာဆိုရတဲ့ အခါတုိင္း ၾကမ္းတမ္းတဲ့ စကာားလုံေတြ ဒါမွမဟုတ္ ႏွစ္လို သာယာဖြယ္ မရွိတဲ့ စကားလုံးေတြကို ဘယ္ေသာအခါမွ မသုံးပါေလႏွင့္။ လူမႈဆက္ဆံေရး ပရိယာယ္၊ ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕ျခင္းႏွင့္ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔ျခင္းတို႔ဟာ မည္သူ႔ကိုမွ မနာက်င္ေစ တဲ့အျပင္ တကယ္ေတာ့ အဲဒါေတြဟာ ထိထိေရာက္ေရာက္ ဆက္သြယ္ႏိုင္ေရး တံခါးေပါက္မ်ားစြာကို ဖြင့္ေပးပါလိမ့္မယ္။

သင့္ရဲ႕ အျပစ္ အနာအဆာေတြကို ေထာက္ျပလာတဲ့အခါ ခုခံကာကြယ္ခ်င္တဲ့ စိတ္ေတြ မျဖစ္ပါေစႏွင့္။ သင့္ရဲ႕ အျပစ္ အနာအဆာေတြဟာ ျပည့္ဝလာေအာင္ ေလ့လာဖို႔ လမ္းညႊန္ဆိုင္းပို႔စ္ေတြပါပဲ။ စိတ္ဆိုးတတ္တယ္ ဆိုတာက ခ်ိဳ႕ယြင္းအားနည္းခ်က္ကို ဖုံးကြယ္ထားတဲ့ ခပ္ညံ့ညံ့ အမူအက်င့္ တစ္ခုပါ။ လူတစ္ေယာက္ စိတ္တိုတဲ့ အခါ မေျပာပဲထားရင္ ပိုေကာင္းတဲ့ အရာေတြ တစ္သီၾကီးကို မစဥ္းမစား ေျပာခ်လိုက္မိပါေတာ့မယ္။ သူငယ္ခ်င္းေဟာင္းကို ဘယ္ေလာက္ထိ စိတ္ဆိုးပါေစ၊ သူ႔ရဲ႕ ပုဂၢလိက လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္ကို ဘယ္ေတာ့မွ ဖြင့္မခ်ေလႏွင့္။ အဲဒီလို ဖြင့္ခ်လိုက္ျခင္းျဖင့္ သင္ဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုသာ သိကၡာက်ေစပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို ဖြင့္ခ်ၿပီးတဲ့ ေနာက္ေတာ့ သူမ်ားေတြက သင့္ကို မိတ္ေတြစစ္လို႔ ဘယ္ေတာ့မွ လက္ခံေတာ့မွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ သင့္ မိတ္ေဆြေဟာင္း အေပၚမွာ သင္ ျပဳမူသလို သူတို႔အေပၚလဲ အလားတူ ျပဳမူမွာပဲလို႔ ေတြးၾကပါလိမ့္မယ္။ သင့္ကို ဘယ္သူကမွ ယုံၾကည္မွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။

ျပစ္တင္ေဝဖန္တာကို ခံႏိုင္တဲ့ သတၱိ ရွိစမ္းပါ

အခ်ိဳဆိုတာက နာမက်န္းမႈကို ျဖစ္ေစတတ္ၿပီး ခါးသက္မႈဆိုတာက (အနာေရာဂါကို) ေပ်ာက္ကင္းေစတတ္ပါတယ္။ ခ်ီးမြမ္းမႈ ဆိုတာက နာမက်န္းမႈကို ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ လြန္ကဲတဲ့ အခ်ိဳမ်ိဳးပါ။ ေဝဖန္မႈဆိုတာကေတာ့ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေစတတ္တဲ့ ခါးတဲ့ ေဆးလုံးေလး တစ္လုံးလိုပါပဲ။ ျပစ္တင္ေဝဖန္မႈကို မေၾကာက္ရြံ႕ပဲ ၾကိဳဆိုတတ္တဲ့ သတၱိ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာ ရွိကို ရွိရမယ္ေလ။

“သူမ်ားေတြမွာ ေတြ႔ရတဲ့ အက်ည္းတန္ အရုပ္ဆိုးမႈဆိုတာ ကြ်ႏု္ပ္တို႔ ကိုယ္တိုင္ရဲ႕ သေဘာ သဘာဝရဲ႕ ေရာင္ျပန္ဟပ္မႈ တစ္ခုပါပဲ။”

လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဘဝ၊ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ သူရဲ႕ ကမၻာဆိုတာ သူကိုယ္တိုင္ရဲ႕ အေတြးအေခၚႏွင့္ ယုံၾကည္ခ်က္ရဲ႕ ေရာင္ျပန္ဟပ္မႈေတြပါ။ လူေတြအားလုံးဟာ မွန္ေတြခ်ည္းပါပဲ။ အဲဒီမွန္ေတြဟာ သူတို႔ေတြ ရဲ႕ ကိုယ္ဆင္းရဲမႈ စိတ္ဆင္းရဲမႈေတြ အပါအဝင္ သူတို႔ကုိယ္တိုင္ရဲ႕ သေဘာသဘာဝေတြကို ထင္ဟပ္ျပေန ပါတယ္။

 (ဆက္ပါဦးမည္)

ဗုဒၶဘာသာမွာ ထင္ဟပ္ ေဖာ္ျပထားတဲ့ စၾကာဝဠာ ကမၻာေလာက (၂)

ကပ္ (ကမၻာ)ႏွင့္ ပတ္သက္လို႔ သိခ်င္တာႏွင့္ သုတၱန္ေတြကို လိုက္ဖတ္ၾကည့္ေတာ့ အထိုက္အေလွ်ာက္ေတာ့ ေတြ႔ရပါတယ္။ အထိုက္အေလွ်ာက္ပဲ ေတြ႔ရတယ္ ဆိုတာကလည္း ေရွ႕မွာ ေရးခဲ့သလို “ဗုဒၶတရားေတာ္ေတြဟာ စၾကာဝဠာအေၾကာင္း အေသးစိတ္ ထုတ္ေဖာ္ထားတဲ့ ဘာသာရပ္ မဟုတ္” လို႔ပါပဲ။ ေတြ႔ရသမွ် သုတ္ေတာ္ေတြထဲကမွ အခ်ိဳ႕ကို ေဖာ္ျပပါ့မယ္။

ကပ္ (ကမၻာ)ကို အဂၤုတၱရပါဠိေတာ္၊ဣၿႏၵိယဝဂ္မွာ ပါတဲ့ ကပၸသုတၱန္မွာ ေလးမ်ိဳး ခြဲျခား ေဖာ္ျပပါတယ္။ အဲဒီ ေလးမ်ိဳးဆိုတာက -

(၁) ကမၻာပ်က္ဆဲ သံဝ႗ကပ္ (the enveloping epoch)

(၂) ပ်က္ၿပီးကမၻာအတိုင္း တည္ရွိေနေသာ သံဝဋၬ႒ာယီကပ္ (the enveloped epoch)

(၃) ကမၻာတည္ေထာင္ဆဲ ျဖစ္ေပၚဆဲ ဝိဝဋၬကပ္ (the developing epoch)

(၄) ျဖစ္ေပၚၿပီး ကမၻာ၏ (ျဖစ္ေပၚၿပီအတိုင္း) တည္ဆဲ ဝိဝဋၬ႒ာယီကပ္ (the developed epoch) တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ 

အဲဒီ ကပ္ကမၻာ တစ္ခုစီ တစ္ခုစီကို ႏွစ္ဘယ္ေလာက္၊ ႏွစ္ေပါင္း ဘယ္ႏွစ္ရာ၊ ဘယ္ႏွစ္ေထာင္၊ ဘယ္ႏွစ္သိန္း ၾကာၿပီလို႔ ေရတြက္ဖို႔ ခက္ပါတယ္။ ေရတြက္လို႔ မရပါဘူး။ ကမၻာၾကီးရဲ႕ အသေခ်ၤဆိုတာ ဒီေလးမ်ိဳးပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီလို အသေခ်ၤယ် ျဖစ္ပုံကို ပုံေဆာင္ၿပီး ေဟာျပထာားတာ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရတြက္လို႔ မရေလာက္ေအာင္ ၾကာတယ္ (အသေခ်ၤ သေဘာ)ဆိုရင္ နားလည္ၿပီမို႔ ဒီမွာေတာ့ မေရးေတာ့ပါဘူး။

ဒီဃနိကာယ္လာ ျဗဟၼဇာလသုတ္ေတာ္မွာ အခ်ိန္ အလြန္ၾကာျမင့္ေသာအခါ တစ္ခါတစ္ရံ ဒီေလာကၾကီးဟာ ပ်က္တတ္ေၾကာင္းႏွင့္ တစ္ခါတစ္ရံ ျဖစ္တည္လာတတ္ေၾကာင္း ေဟာၾကားေတာ္မူခ်က္ ပါရွိတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။  အဂၤညသုတ္ေတာ္မွာလည္း အလားတူ ေဖာ္ျပခ်က္ ပါရွိလာျပန္တာပါပဲ။

ဒီသုတ္ေတာ္ေတြကို ဖတ္ၾကည့္လိုက္ရင္ ကမၻာၾကီးဟာ အခ်ိန္တန္ရင္ သူ႔သေဘာႏွင့္သူ ျဖစ္ေပၚ၊ ျဖစ္ေပၚတဲ့အတိုင္း ဆက္တည္တံ့ေနတယ္။ ျဖစ္ေပၚၿပီးတဲ့ အတိုင္း ဆက္တည္ေနၿပီးေနတယ္ဆိုတာ တေျဖးေျဖး ျဖစ္ေပၚ ေျပာင္းလဲလာတယ္လို႔ ဆိုရမွာပါပဲ။ ထို႔အတူပါပဲ။ ျဖစ္ေပၚတာ၊ ျဖစ္ေပၚၿပီးအတိုင္း တည္တာ ရွိေလေတာ့ ပ်က္ရတတ္တဲ့ သေဘာကလဲ ရွိျပန္တာပါပဲ။ ပ်က္သြားၿပီးေတာ့လဲ အသစ္ အသစ္ ျပန္မျဖစ္ခင္ အပ်က္အတိုင္း ရွိေနရတဲ့ အခ်ိန္ဆိုတာ ရွိျပန္တာပါပဲ။

ဗုဒၶဘာသာမွာေတာ့ မည္သည့္ ဖန္ဆင္ရွင္ကိုမွ် လက္မခံေတာ့ ဒါေတြကို သဘာဝ ဓမၼနိယာမလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီ ျဖစ္၊ တည္၊ ပ်က္ဓာတ္သေဘာဟာ a firm condition of existence (ဓမၼ႒ိတ)၊ a necessary condition of existence (ဓမၼနိယာမ) ျဖစ္ပါတယ္။ မည္သည့္ အခ်ိန္ အခါမ်ိဳး၊ မည္သည့္ အေျခအေနမ်ိဳးမွာမဆို ဒီကပ္ေလးမ်ိးထဲက တစ္ခုခုက ျဖစ္ေန (သို႔မဟုတ္) ပ်က္ေနတတ္ပါတယ္။ 

ဒါကိုၾကည့္ရင္ ဗုဒၶဝါဒရဲ႕ အေရးအၾကီးဆုံး အယူအဆျဖစ္တဲ့ “အရာအားလုံးဟာ မၿမဲမႈ (အနိစၥ)၊ မၿမဲတဲ့အတြက္ ဆင္းရဲမႈ (ဒုကၡ)၊ အစိုးမရမႈ (အနတၱ) သေဘာကို အထင္အရွား ေတြ႔ရသလို ေဟာၾကားခ်က္ေတြဟာ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု ကိုက္ညီမႈ ရွိေနတာလည္း ေတြ႔ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ သဘာဝနိယာမေတြပဲ။ ဘယ္သူ႔ေၾကာင့္မွ် မဟုတ္၊ ဘယ္သူ႔ဖန္ဆင္းခ်က္မွ်လဲ မဟုတ္ပါဘူး။ သူ႔သေဘာႏွင့္ သူ ျဖစ္ေန ပ်က္ေနတာေတြပါ။ ဗုဒၶရွင္ေတာ္ျမတ္က - 

“ရဟန္းတို႔ ဘုရားရွင္တို႔ ေလာကမွာ ပြင့္သည္ျဖစ္ေစ၊ မပြင့္သည္ျဖစ္ေစ၊ ထို (အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱ) ဓာတ္သည္ သေဘာအားျဖင့္ တည္သည္၏ အျဖစ္၊ သေဘာအားျဖင့္ ၿမဲသည္၏ အျဖစ္သည္ တည္ရွိေနမည္သာ။ အရာအားလုံးသည္ မတည္ၿမဲ၊ ဆင္းရဲ၏၊ အလုိသို႔ မလိုက္ကုန္” လို႔ အဂၤုတၱရနိကာယ္၊ တိကနိပါတ၊ ဥပၸါဒါသုတ္မွာ ေဟာၾကားေတာ္မူထားပါတယ္။

(ဆက္ပါဦးမည္)

ဘုန္းဉာဏ္

ဗုဒၶဘာသာမွာ ထင္ဟပ္ ေဖာ္ျပထားတဲ့ စၾကာဝဠာ ကမၻာေလာက (၁)

“ကမၻာၾကီးရဲ႕ အေျခခံကို စရွာခဲ့ၾကတဲ့ အေတြးအေခၚသမားေတြ”ဆိုတဲ့ ေဆာင္းပါးမွာတုန္းက ဂရိေတြးေခၚပညာရွင္ေတြရဲ႕ ကမၻာၾကီးရဲ႕ အေျခခံကို ရွာခဲ့ စေတြးေခၚခဲ့ၾကပုံေတြကို အနည္းအက်ဥ္း ေရးခဲ့ပါတယ္။ ကမၻာၾကီးဟာ ရုပ္တရားျဖစ္တယ္၊ သူ႔မွာ အေျခခံဓာတ္တစ္မ်ိးပဲ ရွိတယ္လို႔ ေတြးခဲ့ၾကတဲ့ အေၾကာင္းပါ။

ေတြးေခၚရွင္ၾကီး ေသလိ (ဇ္) (Thales 624 – 546 BC)ကေတာ့ ကမၻာၾကီးရဲ႕ အဲဒီ တစ္ခုတည္းေသာ အေျခခံဓာတ္ဟာ ေရဓာတ္ သို႔မဟုတ္ စုိစြတ္မႈဓာတ္ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။ သူ႔တပည့္ အနက္ဇီမန္ဒါး (Anaximander – 610 – 546 BC)ကေတာ့ အေျခခံဓာတ္ဟာ အနႏၱဓမၼ (ဆုံးစမရွိ) ဓာတ္ျဖစ္ပါတယ္လို႔ ေျပာတယ္။ တစ္ခါ သူ႔တပည့္ အနက္ဇီမိနိ (Anaximenes, 588 – 525 BC)ကမူ အေျခခံဓာတ္ဟာ ေလျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆျပန္ပါတယ္။ 

အဲဒီထဲမွာ အနက္ဇီမန္ဒါးရဲ႕ အယူအဆကေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ အယူအဆႏွင့္ နီးစပ္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္တန္ေကာင္းပါရဲ႕။ အေၾကာင္းကေတာ့ ဗုဒၶဘာသာအရ စၾကာဝဠာထဲမွာက ေျမ (ပထဝီ)၊ ေရ (အာေပါ)၊ ေလ (ဝါေယာ)၊ မီး (ပူမႈ ေအးမႈ ဆိုတဲ့ ေတေဇာ) ဓာတ္ေတြ ရွိေနတယ္။ ဒီဓာတ္ၾကီးေလးပါးဟာ အေျခခံဓာတ္ၾကီးေတြ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ဆိုလို႔ပါ။ 

အေျခခံဓာတ္ေတြဟာ ဓာတ္တစ္ခုထဲမွာလဲ အျခားဓာတ္တစ္ခုက ပါဝင္ႏိုင္တာပါပဲ။ ဥပမာ ေရဓာတ္ ဆိုပါစို႔။ ေရဓာတ္ဟာ စုိစြတ္မႈ မ်ားလြန္းလုိ႔ သူ႔ကို ေရဓာတ္ (အာေပါ)ဓာတ္လို႔ မ်ားရာကို ၾကည့္ၿပီး ေခၚလိုက္ ေျပာလိုက္ေပမဲ့ သူ႔ထဲမွာ တစ္ျခားေသာ ဓာတ္ေတြကလဲ ပါဝင္တာပါပဲ။ သူ႔တို႔ အသီးသီးရဲ႕ နာမည္ကုိယ္စီတပ္ၿပီး ေျပာဆုိေလာက္ေအင္သာ မမ်ားတာကိုး။ ဒါေၾကာင့္ ေရဟာ အထုိက္အေလွ်ာက္ ေလးတာကို ၾကည့္ရင္ ေျမ (ပထဝီ)ဓာတ္လဲ ေရထဲမွာ ပါဝင္တယ္။ ေရဟာ က်ယ္ျပန္႔မႈ ရွိတာကို ေထာက္ၾကည့္ရင္ သူ႔ထဲမွာ ေလ (အာေပါ)ဓာတ္လဲ ပါဝင္တယ္။ ေလဓာတ္ရဲ႕ သေဘာက က်ယ္ျပန္႔မႈလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္သလို က်ဥ္းက်ဳံ႕ျခင္းသေဘာလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္ မဟုတ္လား။ ေရရဲ႕ ပူျခင္း ေအးျခင္းဆိုတာ ကေတာ့ အဲဒီထဲမွာ မီး (ေတေဇာ)ဓာတ္ ပါဝင္မႈရဲ႕ သေဘာတရားပါပဲ။

ဒါေၾကာင့္ ဒီဓာတ္ၾကီးေတြဟာ အေျခခံဓာတ္ၾကီးေတြ ျဖစ္တယ္။ သူတို႔ဟာ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု အျပန္အလွန္ အမွီသဟဲျပဳေနၾကတယ္။ ဒါ့အျပင္ (၂၄)ပါးေသာ အေၾကာင္းတရားေတြဟာ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု အျပန္အလွန္ တည္ၾက မွီၾကၿပီး ျဖစ္ပ်က္ေနၾကတယ္။ သူ႔ခ်ည္းသီးသန္႔ မေနႏိုင္ၾကပါဘူး။

မိမိတို႔ဟာ ဒီကမၻာေလာကၾကီးမွာ ေနတယ္ဆိုေတာ့ ဒါႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး နည္းနည္းေလာက္ေတာ့ စိတ္ဝင္စားပါေသးတယ္။ စာေရးသူကေတာ့ ကိုယ္ ရင္ႏီွးမႈရွိတဲ့ ဗုဒၶဘာသာမွာ ထင္ဟပ္ ေဖာ္ျပထားတဲ့ စၾကာဝဠာ ကမၻာေလာက အေၾကာင္းကို ေလ့လာၾကည့္ၿပီး မွ်ေဝၾကည့္ခ်င္တာပါ။

ဒီေနရာမွာ အျမဲသတိရေနသင့္တာ တစ္ခုက ဗုဒၶတရားေတာ္ေတြဟာ စၾကာဝဠာအေၾကာင္း အေသးစိတ္ ထုပ္ေဖာ္ထားခ်က္ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကိုပါပဲ။ ဗုဒၶရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင့္ အလုပ္ကလဲ အဲဒါကို ေဖာ္ထုပ္ေပးဖို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ဗုဒၶက သတၱဝါေတြကို ဒုကၡဇာတ္သိမ္းရာ နိဗၺာန္ကိုသာ မ်က္ေမွာက္ျပဳေစခ်င္တာပါ။ သူ႔မွာက တိုေတာင္လွတဲ့ သူပြင့္တဲ့ အခ်ိန္ေလးမွာ သတၱဝါေတြ ဒုကၡဇာတ္သိမ္းေစဖို႔ ေဟာၾကားစရာ တရားေတြ၊ ေဟာၾကား ေခြ်ခြ်တ္ရမည့္ သူေတြက တစ္ပုံတစ္ပင္ၾကီး ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ပရိနိဗၺာန္ စံလြန္ေတာ္မူခါနီးဆဲဆဲ အခ်ိန္မွာေတာင္မွ ေအးေအး မေနရပဲ “ယေန႔ညရဲ႕ ေနာက္ဆုံးပိုင္း (ပစၦိမယာမ္)မွာ ဗုဒၶ ပရိနိဗၺာန္ ျပဳေတာ့မယ္”တဲ့လို႔ သတင္းၾကားကာမွ ကမန္းကတမ္း ေျပးလာတဲ့ သုဘဒၵ ပရိဗိုဇ္ၾကီးကို သစၥာအလင္းေပါက္ေစဖို႔ တရားေဟာခဲ့ရေသးတယ္ မဟုတ္ပါလား။ 

(ဆက္ပါဦးမည္)

ဘုန္းဉာဏ္