မြန္ဘိုင္း (ဘုံေဘ) ၿမိဳ႕မွ ေဒဝါလီ ပြဲေတာ္

ဒီႏွစ္ကေတာ့ ကံေကာင္းတယ္ ဆိုရမလား။ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတြ အေတာ္ ဆင္ႏြဲခြင့္ ရေနလို႔ေလ။ ၂၀၁၀ ႏွစ္စ ေဖေဖာ္ဝါရီလက မေလးရွား ဆစ္တီယာဝမ္ ၿမိဳ႕ေလးမွာ တရုပ္ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္ႏွင့္ ၾကဳံခဲ့တယ္။ အဲဒီပြဲမွာ ဘာသာေရး အပိုင္းကို ဦးေဆာင္ လုပ္ေပးခဲ့ရပါတယ္။ ေနာက္ ဧၿပီလ ေရာက္ေတာ့ စကၤာပူ ဆမ္ဘာဝမ္း ျမန္မာ သၾကၤန္ႏွင့္ ၾကဳံဆုံျပန္ေရာ။ (ဒီဘေလာ့ဂ္မွာ ေတာ္ေတာ္ စုံစုံေလး ေရးသားတင္ျပခဲ့ပါတယ္။) အခုေတာ့ မြန္ဘိုင္းမွာ ေဒဝါလီပြဲေတာ္ႏွင့္ ပက္ပင္း တိုးၿပန္ၿပီ။ 

ေအာ္ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္ေတြႏွင့္ ၾကဳံဆုံေနတယ္ ဆိုေတာ့ ေပ်ာ္ျမဴးေနမယ္လို႔လဲ ဖတ္ရင္း ေတြးမေနႏွင့္ဦး။ ဘုန္းၾကီးဘဝ ဆိုေတာ့ ဘာမွ ထူးၿပီး ေပ်ာ္ရတာမွ မဟုတ္တာ။ သိၾကတဲ့အတိုင္းေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒီပြဲေတာ္ အေၾကာင္း နည္းနည္းေတာ့ ေရးပါဦးမယ္။

ေဒဝလီ သို႔ မမဟုတ္ ဒီပဝလီ (Diwali/ Deepavali) ပြဲေတာ္ဆိုတာ မီးထြန္းပြဲေတာ္ တစ္ခုပါပဲ။ သကၠဋ စကားလုံး “ဒီပါဝလီ” (row of lamps)က လာတဲ့စကားလုံး ျဖစ္ပါတယ္။ ဟိႏၵဴ၊ ဂ်ိန္းႏွင့္ ဆစ္(ခ္) ဘာသာတို႔ ရဲ႕ ငါးရက္ၾကာ က်င္းပတဲ့ အေရးအၾကီးဆုံးပြဲေတာ္ တစ္ခုေပါ့။ ႏွစ္တစ္ႏွစ္ရဲ႕ အေရးအၾကီးဆုံး ပြဲေတာ္ တစ္ခုလဲ ျဖစ္ပါသတဲ့။ ဒါျပင္ အိႏၵိယရဲ႕ ရိုးရာ ျပကၡဒိန္အရ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲေတာ္လို႔လဲ ဆိုပါတယ္။ စီးပြားေရး အသိုက္အဝန္းဟာ ဘ႑ာေရးႏွစ္ကို ပြဲေတာ္ရဲ႕ ပထမေန႔မွာ စတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားေတြကို ေဒဝါလီပြဲေတာ္ တစ္ခု တက္ဖို႔ ဖိတ္ပါတယ္။ ဘုန္းၾကီးျဖစ္ေန တာေၾကာင့္ တက္ခ်င္စိတ္ မရွိလွပါဘူး။ မလြတ္မလပ္ ပုံစံမ်ိဳးႏွင့္ သြားရေတာ့ ရွက္ရိပ္ သန္းတဲ့ မ်က္ႏွာထားက အလိုလို ေပၚလာတတ္တယ္။ အဲဒါက ကိုယ့္အတြက္ သိပ္ မေကာင္းလွဘူးလို႔ ထင္ပါ တယ္။ 

ဒါေပမဲ့ ထည့္သြင္း စဥ္းစားစရာေလးေတြက ရွိေနခဲ့ျပန္ပါတယ္။ ပထမတစ္ခ်က္က အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္ လုပ္ေပးတာဆိုတာကို စဥ္းစား မိတာပါ။ 

ေနာက္တစ္ခု ပိုအေရးၾကီးတာက အျခားသူမ်ားရဲ႕ ေလာကထဲမွာ ေနတယ္ဆိုရင္ ယဥ္ေက်းမႈ  ပဋိပကၡ (cultural clash) မျဖစ္ဖို႔က အေရးၾကီးပါတယ္။ အျခားယဥ္ေက်းမႈတစ္ခုႏွင့္ ကြက္တိျဖစ္သြားဖို႔က မလြယ္လွဘူး။ ဘီဘီစီ အဂၤလိပ္စာ သင္ခန္းစာ တစ္ခုမွာ ဆိုရင္ တိုင္းျခားမွာ သြားေနမဲ့သူေတြကို သက္ဆိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈကို ေကာင္းေကာင္း ေလ့လာပါ (Do lots of research) လို႔ အၾကံေပးတာကို ၾကားဖူးပါတယ္။ စိတ္ဝင္စားမႈတူညီတဲ့ လူ၊ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ တူတဲ့လူ၊ တူညီတဲ့ ေနာက္ခံရွိသူေတြ (like-minded people) ႏွင့္ ေတြ႔ရဖို႔ကလဲ အခက္သား။ သြားလိုက္ရင္ေတာ့ သူမ်ား ယဥ္ေက်းမႈကို ေလ့လာခြင့္ရတယ္။ တစ္ခါ တစ္ခါမွာ ဆိုရင္ တမင္ေတာင္ ေလ့လာၾက၊ သုေတသန သေဘာမ်ိဳး လုပ္ယူၾကရေသးတာ။ ဒီေတာ့ တက္သင့္တယ္လို႔ အသိစိတ္က ေျပာေနျပန္ပါတယ္။ အဲဒါႏွင့္ တက္ျဖစ္သြားပါေရာ။ 

 

သူငယ္ခ်င္း ႏိုင္ငံျခားေက်ာင္းသား အခ်ိဳ႕

သိပ္စည္စည္ကားကားၾကီး မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခားေက်ာင္းသားေရးရာက ဒါရိုက္တာႏွင့္ အျခားလူ အခ်ိဳ႕၊ ေနာက္ ေက်ာင္းအုပ္တစ္ေယာက္ႏွင့္ သူ႔ဇနီး၊ အျခား ဖိတ္ၾကားခံရတဲ့ လူေတြလာၾကပါတယ္။ မြန္ဘိုင္း တကၠသိုလ္မွာ ေက်ာင္းသား ငါးသိန္းခြဲ ရွိတယ္ ဆိုတာႏွင့္ ဘယ္ႏွစ္က ယဥ္ေက်းမႈေရးရာ စသည္မွာ ဆုရတယ္ စတာေတြကို အဲဒီ principle က ေျပာသြားတယ္။ ေနာက္ ဟိုလူ နည္းနည္း ဒီလူ နည္းနည္း စကားေျပာၾကတယ္။

ၿပီးေတာ့ ရိုးရာ တီးဝိုင္းႏွင့္ ဧည့္ခံပါတယ္။ အိႏၵယေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူ အခ်ိဳ႕၊ ပြဲလာ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကလိုက္ၾကတာ။ ကင္ညာႏွင့္ ဆူဒန္ေက်ာင္းသားေတြလဲ ကၾကေပမဲ့ ခဏခဏ ေျပာင္းေျပာင္းသြားတဲ့ က-ကြက္ကို မသိလို႔ႏွင့္ တူပါတယ္။ ကလိုက္ ရပ္လိုက္ပါပဲ။ ကိုယ့္ကိုကုိယ္ ယုံၾကည္မႈရွိတဲ့ ပုံ မေတြ႔ရတဲ့ အျပင္ မဝန္႔မရဲဟန္က ပိုေပၚလြင္ေနတယ္။ ေက်ာင္းသားသစ္ေတြမို႔ ထင္ပါရဲ႕။ အိႏၵယေက်ာင္းသားေတြက ခဏခဏ လာလာ ဆြဲေခၚၾကေပမဲ့ ရဲရဲတင္းတင္း ကၾကတာ မေတြ႔ရပါဘူး။ 

ေနာက္ ေက်ာင္းသူတစ္ခ်ိဳ႕က ဗီယက္နမ္ဘုန္းၾကီး တစ္ပါးကုိ ဘုန္းၾကီးမွန္း မသိလို႔ က-ဖို႔ လာဆြဲေခၚၾကလို႔ အေတာ္ ရီလိုက္ရေသးတယ္။ အဲဒီ ဘုန္းၾကီးခမ်ာ Oh my God လို႔ ၿငီးျငဴၿပီး အတင္း ရုန္းကန္ ျငင္းဆန္ရွာတယ္။ ဟုတ္တာေပါ့။ သူတို႔ ဝတ္ရုံ (သကၤန္း)က လူဝတ္စုံ တစ္မ်ိဳးအတိုင္းပဲေပကိုး။ သိမထားရင္ တိုင္းရင္းသား တစ္မ်ိဳး၊ ဒါမွ မဟုတ္ ႏိုင္ငံျခားသား တိုင္းျပည္က ရိုးရာ အဝတ္လို႔ပဲ ထင္မွာေပါ့။ 

ဒို႔ကိုေတာ့ က-ဖို႔ ဘယ္သူမွ လာဆြဲ မေခၚၾကပါဘူး။ အႏၵိယမွာ သာသနာ လုံးဝကြယ္မေလာက္ ျဖစ္သြားခဲ့ေပမဲ့ မဟာရ႒ ျပည္နယ္မွာေတာ့ ေဒါက္တာ အမ္ေဘဒကာရ္ (Ambedkar) ရဲ႕ ေက်းဇူးေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ ရွိေနသလို သိလဲ သိၾကပါတယ္။ၾကီးက်ယ္ ထင္ရွားျခင္း သိပ္ မရွိလွေပမဲ့ ဘုံေဘမွာ ေက်ာင္းေလးေတြ တစ္ေသာင္းေလာက္ ရွိတယ္ဆိုပဲ။ (စာရင္း အတိအက် မဟုတ္ပါ။)

 

ေဒဝါလီ အခ်ိဳပြဲ ျပင္ဆင္ေနၾကစဥ္

ေနာက္ေတာ့ လက္ဖက္ရည္ႏွင့္ ေဒဝါလီ အခ်ိဳပြဲ သြားရည္စာ ေကၽြးေမြး ဧည့္ခံ၊ မီးရွဴးမီးပန္းေတြ ထြန္းညွိ ပစ္ေဖာက္ၾကၿပီး ပြဲေတာ္ကို အဆုံးသတ္လိုက္ၾကပါတယ္။ ရုိုးရိုးသားသား ဝန္ခံရရင္ ပြဲစီစဥ္တာကေတာ့ ညံ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိေဝး ဖေဝးျဖစ္ေနတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို ထည့္သြင္း စဥ္းစားၿပီး ဖိတ္ၾကားတဲ့ ေစတနာကေတာ့ ျမင့္ျမတ္ ေကာင္းမြန္ပါတယ္။ 

ေဒဝါလီပြဲေတာ္မွာ တစ္ၿမိဳ႕လုံး မီးေတြ ထိန္ထိန္လင္းေနတယ္။ အိမ္တိုင္း အေဆာင္တိုင္းႏွင့္ တစ္ခ်ိဳ႕ သစ္ပင္ ပန္းပင္ေတြမွာ ေရာင္စုံမီးေတြ လွပ ႏုယဥ္ေနေအာင္ ထြန္းထားတာ ျမင္မိေတာ့ အမိ ျမန္မာျပည္ကို သတိယမိတယ္။ ေကာင္းတာေလးေတြ ခံစားရတဲ့ အခါမွာ ကိုယ္ ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူေတြကို အရင္ သတိယတတ္ၾကတာ ဓမၼတာပါပဲလို႔ (သီလကၡႏၶအ႒ကထာမွာ) ဖတ္ရဖူးပါတယ္။ ေျမၾကီးက ေရႊသီးၿပီး၊ စပါးေတာင္လိုပုံ၊ ဆီကို ေရခ်ိဳးျဖစ္ခဲ့တဲ့ တုိင္းျပည္မွာ အစစ အရာရာ ဆင္းရဲမြဲေတသြားၿပီး ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးလို ၿမိဳ႕ေတာ္ၾကီးေတြမွာေတာင္ လ်က္စစ္မီး မရႏိုင္ျဖစ္ေနၾကကို ယွဥ္ၿပီး သတိယမိလို႔ အေတာ္ဝမ္းနည္းမိပါတယ္။ မၾကာေသးခင္က ၿပီးသြားတဲ့ သီတင္းကၽြတ္ မီးထြန္းပြဲေတာ္မွာ လွလွပပမွ ျဖစ္ခဲ့ပါေလစ။
 

ေနာက္ ေဒဝါလီ ပြဲေတာ္ တစ္ခု
၀၇၊ ၁၁၊ ၂၀၁၀ ေန႔မွာလဲ ေဒဝါလီပြဲေတာ္ တစ္ခု တက္ဖို႔ ဖိတ္ၾကားျပန္ပါတယ္။ ပြဲေတာ္က မြန္းဘိုင္း တကၠသိုလ္ဝင္းထဲမွာပါ။ အမွန္ဝန္ခံရရင္ အဲဒီေန႔က ကမၻာေက်ာ္ မ်က္လွည့္ျပပြဲ ရွိေနတာေၾကာင့္ ဒီပြဲကို သိပ္ မသြားခ်င္ပါဘူး။ မ်က္လွည့္ပြဲကို ရုပ္သံ သို႔မဟုတ္ အင္တာနက္ကေန တစ္ေနကုန္ အားရပါးရ ထိုင္ေစာင့္ၾကည့္ခ်င္တယ္။ ဘာေတြ သိရ၊ ျမင္ရ၊ ၾကားရမလဲေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ့္ရဲ႕ က်မ္းၾကီးၾကပ္ေရးမွဴး ကိုယ္တိုင္ ႏွစ္ခါေတာင္ ဖိတ္တာမို႔ သြားေတာ့ သြားရပါတယ္။ ဒႆနိကေဗဒဌာနက က်င္းပတာလို႔ နာမည္ခံေပမဲ့ ဆရာမ မိသားစုကပဲ ဦးစီးက်င္းပေပးတာပါ။ သူရယ္၊ သူ႔ခင္ပြန္းရယ္၊ သူ႔သမီးရယ္ အစ အဆုံး ေနာက္ကြယ္ကေန ၾကိဳးစား ပမ္းစားလုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ေနတာကို ေတြ႔မိပါတယ္။ 

 

လူသားမ်ားရဲ႕ ဖ်က္ဆီးျခင္း ခံေနရတဲ့ မိခင္ ကမၻာေျမၾကီးုရဲ႕ အျဖစ္ကို ပုံေဖာ္ေနစဥ္

Dhamma wisdom လို႔ နာမည္ေပးထားမိေတာ့ (ေခါင္းစီးကို ငဲ့ေနရလို႔) ပြဲအေၾကာင္း၊ ကိုယ့္ေတြ႔ၾကဳံႏွင့္ ခံစားရတာေလးေတြကို သိပ္မေရးျဖစ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျမန္မာျပည္က ဗီဒီယုိေခြေတြ ၾကည့္ၾကသူေတြလို အစကို ေက်ာ္လိုက္ၾကတာေပါ့။ အဲဒီတင္ဆက္မႈေတြထဲက တစ္ခုက လူသားေတြ ဖ်က္ဆီခံရလို႔ အေတာ္ကို ပုံပ်က္ ပန္းပ်က္ ျဖစ္ေနတဲ့ မိခင္ ကမၻာေျမၾကီးပုံကို သရုပ္ေဖာ္ တင္ျပတာကိုေတာ့ အေတာ္ သေဘာက်မိပါတယ္။ 

လူသားေတြရဲ႕ နည္းမ်ိဳးစုံႏွင့္ ဖ်က္ဆီးတာကို ခံေနရတာမ်ားေတာ့ ကမၻာေျမၾကီးက ျဖစ္ခ်င္ရာ ျဖစ္ေစေတာ့ရယ္လို႔ လ်စ္လွ်ဴရႈေတာ့မယ္တဲ့။ အဲဒါကို သိေတာ့မွ လူသားေတြ (လူမ်ိဳးစုံ၊ အရြယ္စုံက လ်စ္လွ်ဴမရႈဖို႔၊ ကမၻာေျမကို ဂရုတစ္စိုက္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ပါမယ္လို႔ ဝိုင္းၿပီး ဂတိၿပဳ ေတာင္းပန္ၾကပါတယ္။ ကမၻာၾကီးက ေျပာတိုင္း မယုံပါဘူး။ “ဘာ!!!။ ဂတိစကား၊ ဟုတ္လား။ မင္းတို႔ ဂတိေပးခဲ့တဲ့ အၾကိမ္ေတြ သိပ္မ်ားေနၿပီ။ တစ္ခါမွ ဂတိမတည္ဖူးဘူး” တဲ့။ ကမၻာၾကီးက ျပန္ေျပာတာေလ။ ကေလးေတြ အမ်ားစုက တင္ဆက္တာ ဆိုေပမဲ့ အိုက္ဒီယာကိုေတာ့ အရမ္းကို ၾကိဳက္ပါတယ္။ အရမ္း အေရးၾကီးၿပီး လက္ရွိ ျဖစ္ပ်က္ေနတာကို မီးေမာင္းထုိး တင္ျပထားတာေလးပါ။ လက္ရွိ အေျခအေနကို ကြက္တိ ထင္ဟပ္ေစပါတယ္။

မ်က္လွည့္ျပကြက္မ်ားျဖင့္ ဧည့္ခံတင္ဆက္ေနသည့္ ဆယ္ႏွစ္အရြယ္ သမီးေလး

မ်က္လွည့္ပြဲ ၾကည့္ခ်င္ေနတဲ့ ဆႏၵက သိပ္ၾကီးမားေနလို႔လားေတာ့ မသိပါဘူး။ ဒီပြဲမွာလဲ မ်က္လွည့္ပြဲ ပါလာပါတယ္။ မ်က္လွည့္ဆရာက ဆယ္ႏွစ္သမီးေလးပါ။ သူေလးရဲ႕ ျပကြက္ေတြကို အဂၤလိပ္လိုပဲ ရွင္းလင္း ေျပာဆိုတင္ဆက္သြားတာ ပရိတ္သတ္က လက္ခုပ္သံ တေဝါေဝါႏွင့္ အားေပးပါတယ္။ 

ျပကြက္ေတြက သိပ္ အျမင့္ၾကီး၊ အဆန္းၾကီး မဟုတ္ေပမဲ့ အရြယ္ႏွင့္ စာလိုက္ရင္ အရမ္းေကာင္းတာေၾကာင့္ ပရိတ္သတ္ၾကီးရဲ႕ စိတ္ဝင္စားမႈ၊ ေမတၱာႏွင့္ အားေပးမႈေတြကို အားလုံး သိမ္းၾကဳံး ေထြးပိုက္သြားႏိုင္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ျပကြက္ေတြက မ်ားလဲမ်ား၊ ေကာင္းလဲေကာင္းေပမဲ့ ခေမာက္ကို ျခေသၤ့ျဖစ္ေအာင္ လုပ္တာတို႔၊ က်ားျဖဴၾကီးကို ျခေသၤ့ျဖစ္ေအာင္ လုပ္တာမ်ိဳးတို႔ေတာ့ မစြမ္းေဆာင္ႏိုင္ေသးပါဘူး။ ကေလးမို႔ ထင္ပါတယ္။ အင္း ... မတတ္အပ္ မတတ္သင့္တာေတြေတာ့ မတတ္တာပဲ ေကာင္းပါတယ္ေလ။ လူၾကီးျဖစ္လာလဲ မလုပ္တတ္ပါေစႏွင့္လို႔ ဆုေတာင္းေပးရမွာပါပဲ။

ေနာက္ဆုံး အစီအစဥ္ကေတာ့ လာေရာက္ၾကသူေတြကို ညစာႏွင့္ ေရခဲမုန္႔တို႔ႏွင့္ ဧည့္ခံပါတယ္။ ေခ်ာင္က်က် ေနရာေလးမွာ ထိုင္ၿပီး ေရခဲမုန္႔စားေနပါတယ္။ ကေလးမေလး တစ္သိုက္ အနားလာထုိင္ၿပီး စားၾကတယ္။ 

ခဏေနေတာ့ လူသုံးေယာက္က ဦးထုပ္ျဖဴေလး လုိက္ေဆာင္းေပးၿပီး စာအုပ္ တစ္အုပ္ လက္ေဆာင္ ေပးေနတာကို လွမ္းျမင္ရတယ္။ ေနာက္ဆုံးေတာ့ သူတို႔ေတြ ကိုယ့္ဆီ ေရာက္လာပါေလေရာ။ သကၤန္း ေသခ်ာရုံၿပီး ထိုင္ေနတဲ့ ဒို႔ကိုလဲ အဲဒီ ဦးထုပ္ ေဆာင္းေပးမယ္ လုပ္လို႔ ဒို႔က “ေတာင္းပန္ပါတယ္။ ဘုန္းၾကီးမို႔ မေဆာင္းပါရေစႏွင္”့လို႔ ေျပာလုိက္တယ္။ သူက “(မဟတၱမ) ဂႏၶီၾကီး ဦးထုပ္မုိ႔ပါ။ ေဆာင္ၿပီးၿပီးခ်င္ ခၽြတ္ပစ္ လို႔ ရပါတယ္။ ေဆာင္းေပးပါရေစ” လုိ႔ အတင္းေျပာေနတာနဲ႔ ကိုယ္လဲ ျပန္မေျပာေတာ့ဘူး။ သူကလဲ ေဆာင္းျဖစ္ေအာင္ကို ေဆာင္းေပးသြားတာ။ လူျဖင့္ ငိုရမလို ရယ္ရမလို ရွိလိုက္တာ။ ဒါႏွင့္ မထူးပါဘူး ဆိုၿပီး အနားလာထိုင္စားေနတဲ့ ကေလးမ ေပါက္စိေကြးေလး တစ္သိုက္ကို ေျပာလုိက္တယ္။ “အခု ငါက ဂႏၶီၾကီး ျဖစ္သြားၿပီး။ မင္းတို႔က သူ႕ရဲ႕ ေျမး ျမစ္ေတြေပါ့။ ငါ မင္းတို႔ႏွင့္အတူ ဓာတ္ပုံ ရိုက္လုိ႔ ရမလား” ဆိုေတာ့ သူတုိ႔က “ရပါတယ္”လို႔ ျပဳံးၿပီး ေျပာၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္  သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ကို ေခၚၿပီး ဂႏၶီၾကီးဦးထုပ္ႏွင့္ ဓာတ္ပုံ ရိုက္လိုက္ေသးတယ္။ ၿပီးတာႏွင့္ ဆြဲခၽြတ္ပစ္လိုက္ရေတာ့တယ္။

အခု ဒီေနရာမွာသာ အဲဒီပုံကို တင္လိုက္ရလုိ႔ကေတာ့ စာဖတ္ေနတဲ့ ဒကာ/ ဒကာမေတြ ဘုန္းဉာဏ္ကို စိတ္ပဲ အဆိုးၾကီး ဆိုးၾကမလား၊ အူတက္ေအာင္ပဲ ရယ္ၾကမလား မသိေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ လက္ေဆာင္ေပးတဲ့ ဂႏၶီၾကီးရဲ႕ An Autobiography or The Story of My Experiments with Truth စာအုပ္ကေတာ့ အသိ အလိမၼာ ပြားမွာ ေသခ်ာပါတယ္။

အားလုံး ေပ်ာ္ရႊင္ ခ်မ္းေျမ့ၾကပါေစ။

သီတင္းကၽြတ္ပြဲေတာ္ႏွင့္ ေကာင္းျမတ္တဲ့ အစဥ္အလာ

ဆယ့္ႏွစ္လရာသီ တစ္ခုလုံးကို ပြဲေတာ္ အသီးသီးႏွင့္ တန္းဆာ ဆင္ထားတဲ့ ျမန္မာတို႔ ရုိးရာေလးက ခ်စ္စရာ၊ ျမတ္ႏိုး စရာေလးပါ။ ေသခ်ာ စဥ္းစားၾကည့္ရင္ အဲဒီထဲမွာ ခ်စ္ျမတ္ႏိုးစရာ အေကာင္းဆုံးက သီတင္းကၽြတ္လ မီးထြန္းပြဲ လို႔ ထင္မိတယ္။

“သီတင္းကၽြတ္လ ဆီးမီးထြန္းပြဲ” ဆိုတာေလးကို ကေလးငယ္ ဘဝကတည္းက သိၾက၊ ႏႈတ္က်ိဳး ေနၾကပါတယ္။ “သီတင္းကၽြတ္လ မီးထြန္းပြဲ” ဆိုတဲ့ အတိုင္းပဲ ဒီပြဲေတာ္မွာ မီးေတြ ထူးထူး ျခားျခား လွလွပပ မြမ္းမံ ျပင္ဆင္ၿပီး သုံးရက္ၾကာ ထြန္းၾကပါတယ္။ လျပည့္ေန႔ အၾကိဳည၊ လျပည့္ညႏွင့္ လျပည့္ေက်ာ္ တစ္ရက္ ညေတြမွာေပါ့။ 

အိမ္ေတြမွာဆို ဘုရာစင္ကို စိတ္ၾကိဳက္ တန္းဆာဆင္ကာ ထြန္းညွိတတ္ၾကတယ္။ အိမ္ ဝရံတာ စတဲ့ ေနရာမ်ိဳးေတြမွာလဲ မီးဆိုင္း၊ မီးပုံး ေရာင္စုံေလးေတြကို ခ်ိတ္ဆြဲ ထြန္းၾကတယ္။ ဒါတင္ မကေသးဘူး။ ေစတီ ပုထိုးေတြ၊ လမ္းေတြႏွင့္ ဘာသာေရး အေဆာက္အဦေတြ၊ ေရြးခ်ယ္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေနရာေတြမွာလဲ အေရာင္ အေသြးစုံ မီးလုံးလွလွေလးေတြ ေဝေနေအာင္ တပ္ဆင္ ခ်ိတ္ဆြဲၾကကာ ထြန္းညွိၾကျပန္တယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ မီးထြန္းထားတာေတြကို မိသားစုလိုက္ လုိက္ၾကည့္ၾကတယ္။ လွပတဲ့ မီးေရာင္းေအာက္မွာ အလြန္တရာ သပၸါယ္လွတဲ့ ဘုရား ေစတီေတြကိုလဲ မိသားစုလိုက္ လိုက္လံ ဖူးၾကတယ္။ အဲဒီလို ဘုရားဖူးရ၊ လွည့္ပတ္ ၾကည့္ရႈရတာေတြကိုက စိတ္ကို ရႊင္လန္း ေအးျမ အေပ်ာ္ေတြ ရေစတာပါ။

တကယ္ေတာ့ မီးထြန္းတာဟာ အလွအပသက္သက္အတြက္ ထြန္းတာ မဟုတ္ပါဘူး။ မီးထြန္းပြဲမွာ ေလးနက္တဲ့ အဓိပၸါယ္ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

မယ္ေတာ္ ျဖစ္ခဲ့ဘူးတဲ့ သႏၱဳႆိတ နတ္သားအမႈးရွိတဲ့ နတ္ ျဗဟၼာ အေပါင္းကို ဝါတြင္း သုံးလပတ္လုံး အဘိဓမၼာတရား ေဟာၾကားရာက ျပန္ၾကြလာတဲ့ ဘုရားရွင္ ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ကို လူေတြက ဆီးမီးေတြ၊ အေမြးတိုင္ေတြ ထြန္းညွိ ပူေဇာ္ၿပီး ၾကိဳဆိုခဲ့ၾကတယ္တဲ့။ အဲဒါကို အတုယူ အစဥ္လိုက္ၿပီး အထိမ္းအမွတ္ အေနနဲ႔ မီးေတြကို လွလွ ပပ ျပင္ဆင္ၾကၿပီး ဘုရားရွင္ကို ရည္မွန္း ပူေဇာ္ၾကရာက မီးထြန္းပြဲေတာ္ ဆိုတာ ျဖစ္လာခဲ့ဟန္ တူပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ဘုရားရွင္က မယ္ေတာ္ျဖစ္ခဲ့ဘူးတဲ့ သႏၱဳႆိတ နတ္သားကို အဘိဓမၼာတရား ေဟာၾကားေတာ္မူၿပီး ေက်းဇူးဆပ္တယ္ ဆိုတဲ့ အစဥ္အလာပါ။ ပဋိသေႏၶတည္ေနၿပီလို႔ သိသည့္ အခ်ိန္မွသည္ လူတစ္လုံး သူတစ္လုံး ျဖစ္လာသည္အထိ ေစာက္ေရွာက္ ေကၽြးေမြးလာတဲ့ မိဘေတြဟာ သားသမီးေတြ အတြက္ တုႏႈိင္းမမီတဲ့ အနႏၱေက်းဇူးရွင္ေတြပါ။ အဲဒီ ေက်းဇူးေတြကို သားသမီးေတြ အေနႏွင့္ မိဘေတြ လိုအပ္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ျပန္လည္ ေပးဆပ္ဖို႔ လိုတယ္ေလ။ မဆပ္ႏိုင္သည့္တိုင္ေအာင္ သိေနဖို႔၊ အစဥ္သတိယေနဖို႔ေတာ့ လုိအပ္တယ္ မဟုတ္လား။ ဒါေၾကာင့္ ဒီပြဲေတာ္ဟာ မိဘေတြရဲ႕ ေက်းဇူးတရားေတြကို သိရွိ ေအာက္ေမ့ေစတဲ့ပြဲ၊ ေက်းဇူးဆပ္တဲ့ပြဲ ဆိုလည္း မမွားဘူးေပါ့။

ဒါေၾကာင့္မို႔ သီတင္းကၽြတ္ ကာလမွာ ေဖေဖ ေမေမ၊ ဖိုးဖိုး၊ ဖြားဖြား၊ ဦးဦး ေဒၚေဒၚ စတဲ့ မိဘ ေဆြမ်ိဳးေတြကို တင့္တယ္ လွပတဲ့ လက္ေဆာင္ ပစၥည္းေတြနဲ႔ လွည့္လည္ ကန္ေတာ့ၾကတဲ့ ဓေလ့ေလး ရွိတာ ထင္ပါရဲ႕။ အေဝးေရာက္ေနရင္လဲ လက္ေဆာင္တစ္ခုခု ေပးပို႔ၿပီး ကန္ေတာ့တတ္ၾကတယ္။ ဒီအစဥ္အလာက ပြဲေတာ္မို႔ လက္ေဆာင္ေပးတာ သက္သက္ထက္ အဓိပၸါယ္ ပိုပါတယ္။ အတူ ယွဥ္တြဲ ဆက္ဆံ ေပါင္းသင္းေနၾကတဲ့ လူေတြဆိုေတာ့ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟရဲ့ အထူ အပါးအေလွ်ာက္ ေျပာမွားဆိုမွားတာေတြ၊ စိတ္ႏွင့္ ျပစ္မွားမိတာေတြက အနားႏွင့္ အမ်ားေတာ့ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ရင္လဲ သံသယျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီလုိ နည္းႏွင့္ ကိုယ့္ထက္ အသက္ ဂုဏ္ဝါ ၾကီးတဲ့ သူေတြကို ျပစ္မွားမိရင္ ခြင့္လႊတ္ ေက်ေအးဖို႔ ေတာင္းပန္ ကန္႔ေတာ့ၾကတာပါ။ 

လူငယ္ကသာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူၾကီးေတြဟာလဲ အလားတူ ျပစ္မွား မိတတ္ၾကတာပါပဲ။ ဒါၾကာင့္မို႔ ကန္ေတာ့ခံၾကတဲ့  လူၾကီးေတြကုိယ္တိုင္ကလဲ သူတို႔ေတြ အကယ္လို႔ ေျပာမွား ဆိုမွား ျပဳမိမွား ရွိခဲ့ၾကရင္လဲ ခြင့္လႊတ္ၾကပါလို႔ လူငယ္ေတြကို  ျပန္ၿပီး ေတာင္းပန္ၾကေလ့ ရွိၾကတာပါ။ 

စိတ္ထား ႏူးညံ့ သိမ္ေမြ႔တဲ့၊ ရိုးရာ အစဥ္အလာလဲ ေကာင္းခဲ့၊ ထိမ္းလဲ ထိမ္းသိမ္းတဲ့ အိမ္ေတြမွာဆို မိဘေတြကို မိသားစုဝင္ေတြအားလုံး စုံစုံ ညီညီ လက္ဆယ္ျဖာ ထိပ္မွာမိုးလို႔ ရွိခိုး ကန္ေတာ့တဲ့ ဓေလ့ ရွိတတ္ၾကတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆို အစ္ကိုၾကီး အမၾကီးေတြကိုေတာင္ အစဥ္လိုက္ ကန္႔ေတာ့တတ္ၾကေသးတယ္။ ေၾသာ္ တကယ္လဲ ၾကည္ႏူးရတဲ့ ကာလႏွင့္ ဓေလ့ေလးပါပဲေနာ္။ 

လူသားေတြသာ မကပါဘူး။ သီတင္းကၽြတ္ လျပည့္ေန႔မွာ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေတာ္ၾကီးေတြလဲ “ပဝါရဏာ ကံ” ျပဳၾကပါတယ္။  

ပဝါရဏာ ဆိုတာက “ဖိတ္မံတက ျပဳျခင္း (invitation) လုိ႔ အဓိပၸါယ္ ရပါတယ္။ ဝါကၽြတ္တဲ့ အဆုံးမွာ လုပ္တဲ့ ပြဲတစ္ပြဲလို႔ ဆိုလို႔ ရေကာင္းပါတယ္။ ပြဲဆိုလို႔ တီးတာ၊ မႈတ္တာ၊ ကတာ၊ ခုန္တာမ်ိဳးေတြ လုပ္တဲ့ ဒါမွမဟုတ္ အဲဒါမ်ိဳးေတြ ေရာယွက္ထားတဲ့ ပြဲေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ နယ္ပယ္ အလိုက္ ဆိုင္ရာ ဆိုင္ရာ သံဃာေတာ္မ်ား အားလုံး စုစည္းၿပီး ဖိတ္မံသမႈ ျပဳရတဲ့ ပြဲပါ။  

ရဟန္းျဖစ္ေစဦးေတာ့၊ လူဆိုတာ တစ္ေယာက္တည္း ေနတဲ့အမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။ အမ်ားႏွင့္ ေနျပန္ေတာ့လဲ ျပႆနာဆိုတာ အနည္းႏွင့္ အမ်ားေတာ့ ျဖစ္တတ္တယ္ေလ။ သိတယ္မဟုတ္လား။ လူဆိုတဲ့ အမ်ိဳးက တစ္ေယာက္ထဲ ေနတာေတာင္ သူ႔စိတ္ႏွင့္သူ ေရွးစိတ္ႏွင့္ ေနာက္စိတ္ တည့္ခ်င္မွ တည့္တတ္တာမ်ိဳးပါ။ အမ်ားႏွင့္ ဆိုရင္ေတာ့ ေျပာစရာေတာင္ မလုိေတာ့ဘူး။  

ဒီေတာ့ ညီညြတ္ေအာင္ စကားမေျပာပဲ ေနမယ္ဆိုေတာ့လဲ မျဖစ္ပါဘူး။ လူ႔သဘာဝႏွင့္လဲ ဆန္႔က်င္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ညီညီ ညြတ္ညြတ္ ေနေစဦးေတာ့၊ စကားမေျပာပဲ ညီညြတ္ေအာင္ ေနတာမ်ိဳး၊ လိုအပ္တာေလာက္ပဲ လက္ဟန္ ေျခဟန္ႏွင့္ စကားေျပာတာမ်ိးက အေကာင္းဆုံး ေနျခင္းမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။ ဘုရားရွင္ကလဲ မၾကိဳက္ပါဘူး။ ကဲ့ရဲ႕ေတာ္မူပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ရိုးရိုးသားသား ေနတာေတာင္ စကား မေျပာပဲ ေနၾကလို႔ “ႏြား၊ ဆိတ္၊ ရန္သူတို႔ရဲ႕ ေနျခင္းမ်ိဳးႏွင့္ ေနၾကတယ္” လုိ႔ ခိုင္းႏႈိင္းၿပီး ကဲ့ရဲ႕ေတာ္မူခဲ့တာပါ။   

ေျပာစရာ ရွိတာ ေျပာ၊ လုပ္စရာ ရွိတာ၊ လုပ္သင့္တာ လုပ္ရမွာပါ။ ဒီလို ေျပာဆို လုပ္ကိုင္ျပန္ေတာ့ အမွားအယြင္းေတြက ၾကဳံၾကရ၊ ၾကားၾကရ ျပန္ပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ သံသယ ျဖစ္လာၾကရပါတယ္။ ရလာဒ္ကေတာ့ အနည္းႏွင့္ အမ်ား စိတ္ဝမ္းကြဲၾကရတယ္။ မေမးႏိုင္ မေခၚႏိုင္ေတြ ျဖစ္ၾကရတယ္။ ရန္သူေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကတယ္။ ဒီေတာ့ အတူေနသူ အားလုံး အျပန္အလွန္ နားလည္ဖို႔၊ အျပစ္ရွိရင္ ေတာင္းပန္ဖို႔ႏွင့္ က်န္တဲ့သူေတြကလဲ ေက်ေအး ခြင့္လြတ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ အခ်င္းခ်င္း ပြင့္ပြင့္ လင္းလင္း ဖိတ္ၾကားထားဖို႔ လုိတာေပါ့။  

ရဟန္းေတာ္တို႔ရဲ႕ ဝိနည္းမွာေတာ့ ဖိတ္ၾကားမႈကို (၁) အခ်င္းခ်င္း လိုက္ေလ်ာေစ (ညီညြတ္ေစ)ရန္၊ (၂) အာပတ္မွ ထေျမာက္ေစရန္၊ (၃) ဝိနည္းကို ေရွးရႈေစရန္ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ သုံးမ်ိဳးႏွင့္ လုပ္တာပါ။

ဖိတ္ၾကားပုံကေတာ့ ပါဠိလို “သံဃံ ဘေႏၱ ပဝါေရမိ ဒိေ႒န ဝါ သုေတန ဝါ ပရိသကၤာယ ဝါ။ ဝဒႏၱဳ မံ အာယသၼေႏၱာ အႏုကမၸံ ဥပါဒါယ။ ပႆေႏၱာ ပဋိကရိႆာမိ” လို႔ သုံးၾကိမ္ ေလွ်ာက္ၾကား ဖိတ္မံရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ “အရွင္ဘုရား (တို႔)၊ သံဃာေတာ္ကို တပည့္ေတာ္ ဖိတ္ၾကားပါတယ္။ ျမင္ျခင္း၊ ၾကားျခင္း၊ သံသယျဖစ္ျခင္းမ်ား ရွိခဲ့ပါလွွ်င္ တပည့္ေတာ္ကို သနားသျဖင့္ ေျပာဆိုၾကပါ။ အျပစ္ကို ျမင္လွ်င္ ကုစားပါမယ္ဘုရား” လုိ႔ အဓိပၸါယ္ ရပါတယ္။

ဒါကို အတုယူၿပီး မိဘ ဘိုးဘြား စတဲ့သူေတြကို ရွိခုိးၿပီး ေတာင္းပန္ၾကတဲ့ ဓေလ့ ျဖစ္လာေလသလားလို႔ စဥ္းစားမိတယ္။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ေလ၊ ဒီဓေလ့ေလးက အရမ္းကို ေကာင္းတယ္ဆိုတာကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ လူမႈအသိုင္းအဝန္းမွာ က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေစခ်င္ပါတယ္။  

ဘယ္အသိုင္းအဝန္းမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘုံရည္မွန္းခ်က္ ရွိမယ္။ အဲဒီ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ကို တစ္စိတ္တည္း တစ္ဝမ္းတည္း အတူ လက္တြဲ လုပ္ေဆာင္ကာ ေနၾကမယ္။ ခ်ီတက္ၾကမယ္။ ဘယ္သူမွ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟကို အေျခမခံၾကစတမ္းေပါ့။ အရပ္ေျပာေျပာေတာ့ အားလုံး မညစ္ပတ္ၾကစတမ္း။ လုံးဝ ရုိးသား ျဖဴစင္မႈကို အေျခခံရမယ္ေပါ့။  

ဒါထဲကမွ အမွားလုပ္မိတာကို ျမင္လို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ၾကားလို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ သံသယရွိရင္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာၾကစတမ္းေပါ့။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာ ဆိုေပမဲ့ အက်ိဳးလိုလားစိတ္ႏွင့္ ေျပာဆုိရမွာပါ။ အဲဒီလို ေျပာလာရင္ လက္ခံျပီး ျပင္ပါ့မယ္လို႔ ဖိတ္ၾကားရမွာပါ။ အဖြဲ႕ဝင္ အားလုံး ဒီလို စိတ္ႏွင့္ခ်ည္း ေနၾကရင္ ညီညြတ္မယ္။ ညီညြတ္ရင္ ခ်မ္းသာမယ္။ ခ်မ္းသာရင္ အလုပ္ကို အာရုံစိုက္ၿပီး လုပ္ႏိုင္မယ္။ အဲဒီလို လုပ္ႏိုင္ရင္ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ကို ခ်မ္းခ်မ္းသာသာ ေခ်ာေခ်ာ ေမြ႕ေမြ႕ႏွင့္ ေရာက္မယ္ဆိုတာၾကီးက အေသအခ်ာၾကီးပါ။  

မိသားစု တစ္ခုထဲမွာေတာင္ တစ္ေယာက္ႏွင့္ တစ္ေယာက္ အထင္ လြဲတတ္ၾကတယ္။ မိဘေတြက အစိုးရိမ္ လြန္ၿပီး ေဒါသေတြ ေပါက္ကြဲ၊ လိုအပ္တာထက္ ပိုၿပီး ေျပာဆိုမိ ဆုံးမမိတတ္တယ္။ သားသမီးေတြက မိဘ စကားကို နားမေထာင္၊ မလုိက္နာတာမ်ိဳး၊ မၾကားခ်င္ မျမင္ခ်င္ေယာင္ေဆာင္တာမ်ိဳး စတဲ့ တစ္ခုခုႏွင့္ ျပစ္မွား မိတတ္တယ္။ အျပန္အလွန္ အထင္လြဲတာ၊ စိတ္ေကာက္တာ၊ ရိုင္းရိုင္းစိုင္းစိုင္း ျပစ္မွား ေျပာဆိုမိတာေတြ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါကလဲ လူ႔သဘာဝလိုပါပဲ။ ဒါေတြကို ဖုံးကြယ္ မထားပဲ ေျပာဆိုဖို႔ ဖိတ္တယ္ ဆိုတာ အင္မတန္မွ ေလးနက္ သိမ့္ေမြ႕ၿပီး ခ်စ္ ျမတ္ႏိုးဖြယ္ရာပါ။  

မိဘႏွင့္ သားသမီးသာမက၊ ဆရာႏွင့္ တပည့္၊ ခင္ပြန္းႏွင့္ ဇနီးသည္၊ မိတ္ေဆြ၊ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းႏွင့္ အိမ္နီးနားျခင္း၊ အလုပ္ရွင္ႏွင့္ အလုပ္သမား၊ ဆရာႏွင့္ ဒကာ၊ ျပည္သူႏွင့္ အစိုးရ စတဲ့စတဲ့ အခ်င္းခ်င္း ဆက္စပ္ ပတ္သက္ေနတဲ့ အသိုက္အဝန္းအားလုံးဟာ အတူတူပါပဲ။ တကယ္ မွားတာေတြ ရွိမယ္။ အမွားလုပ္တယ္လို႔ ျမင္တာ၊ ၾကားတာ၊ သံသယျဖစ္တာေတြ ရွိမယ္ဆိုတာ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေစတနာဆိုးႏွင့္ မွားတာ မဟုတ္ရင္ အျပဳျပင္ ခံႏိုင္၊ ေဝဖန္ ေထာက္ျပ အၾကံဥာဏ္ ေပးတာကို ခံႏိုင္ရမွာေပါ့။ အျပန္ အလွန္ ေတာင္းပန္၊ ေက်နပ္ ခြင့္လႊတ္ လက္ခံႏိုင္ရင္ အေကာင္းဆုံးပါ။   

ဒီလုိသာဆိုရင္ တကယ့္ စိတ္ခ်မ္းေျမ့စရာ အေကာင္းဆုံး၊ ေပ်ာ္စရာ အေကာင္းဆုံး အသိုက္အဝန္း ျဖစ္လာမွာ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခ်င္းခ်င္း အျပစ္ကို ဖိတ္မံ၊ လက္ခံ၊ ေက်ေအးၾကတဲ့ ဓေလ့ေလး လူမႈ အသိုင္းအဝန္းမွာ ဆထက္ကဲပို ထြန္းကားလာေစခ်င္တယ္။ ထြန္းကားလာပါေစလို႔ အေလးအနက္ ဆႏၵျပဳလုိက္ရပါတယ္။ 

အားလုံး ေပ်ာ္ရြင္ ခ်မ္းေျမ့ၾကပါေစ။ 

ဘုန္းဥာဏ္ 
Mumbai, India 
19/10/2010

ဗုဒၶဘာသာဝင္ ေဟာလိဝုဒ္ မင္းသား ႏွစ္ေယာက္

How to Develop Happiness in Daily Life, Features & Interviews with Buddhist Celebrities စာအုပ္ကို ဖတ္မိေတာ့ ရုပ္ရွင္မင္းသား ဂ်က္ လီ ရဲ႕ “Our Actions Determine Our Destiny” ဆိုတဲ့ အင္တာဗ်ဴးကို ေတြ႔ရတယ္။ ၾကိဳက္လဲ ၾကိဳက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကံေတြကပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကံၾကမၼာကို ဖန္တီးတာပါ” ဆိုတဲ့ ေခါင္းစီးႏွင့္  ဘာသာျပန္ၿပီး ဘေလာ့ဂ္ေလးေပၚ တင္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဂ်နီဖာ လိုပက္ဇ္ အေၾကာင္း သတင္းတိုေလးကို ဘာသာျပန္ တင္ခဲ့ျပန္ပါတယ္။

အဲဒီစာအုပ္ထဲကပဲ ေအာ္လန္ဒို ႏွင့္ လီယုိနာဒို ဒီကာပရီယုိ တို႔ သတင္းတုိေလးကို ဘာသာျပန္ခဲ့ေပမဲ့ ပို႔စ္ မတင္ျဖစ္ခဲ့ဘူး။ သတင္းျဖစ္ခဲ့တာလဲ ၾကာခဲ့ၿပီဆိုေတာ့ လူတိုင္းေလာက္ သိၿပီးျဖစ္မွာကိုး။ ကိုယ္ကသာ ဘုန္းၾကီးမို႔ စာအုပ္ဖတ္မိမွ သိရတာ။ ကိုယ့္နယ္ပယ္လဲ မဟုတ္ဘူးေလ။ ေနာက္တစ္ခ်က္က ဂ်က္ လီရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးလို မွတ္သားစရာလဲ မပါလွဘူး။ 

ဒါေပမဲ့ အခုေတာ့ အေတြးတစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ နဲနဲ ျဖည့္စြက္ၿပီး သူတို႔ အေၾကာင္းကို တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။

ေအာ္လန္ဒို (Orlando Jonathan Blanchard Bloom) ကို ယူေကႏိုင္ငံမွာ ၁၉၇၇ ခုမွာ ေမြးပါတယ္။ သူဟာ နာမည္ေက်ာ္ၾကား ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား စာရင္းမွာ ပါပါတယ္။ သူဟာ အသက္ ၁၉ ႏွစ္ရြယ္မွာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ဘယ္လို ဗုဒၶဘာသာဝင္ ျဖစ္လာခဲ့တယ္ ဆိုတာေတာ့ စာေရးသူ မသိပါဘူး။ 

သူကုိးကြယ္တဲ့ ဗုဒၶဘာသာဟာ Nichiren Buddhim ပါ။ Nichiren Buddhism ဆိုတာ ဂ်ပန္ျပည္မွာ ၁၃ ရာစုက ေပၚေပါက္လာခဲ့တဲ့ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ ဂုိဏ္းခြဲတစ္ခုေပါ့။ ဂ်ပန္ဘုန္းေတာ္ၾကီး Nichiren ရဲ႕ ေဟာၾကားခ်က္ေတြေပၚမွာ အေျခခံထားတဲ့ ဂုိဏ္းခြဲတစ္ခုလို႔ ဆုိပါတယ္။ Nichire ဂုိဏ္းကပဲ ထပ္ဆင့္ဂုိဏ္းကြဲေတြလဲ ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ ဂ်ပန္မွာလဲ ဗုဒၶဘာသာ ဂုိဏ္းခြဲေတြက အမ်ားၾကီးပါ။ အဲဒီဂုိဏ္းဟာ ျပည္တြင္းမွာလဲ ကိုးကြယ္သူေတြ ေပါသလို အေမရိကအပါအဝင္ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာလဲ ျပန္႔ႏွံံ႔ေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ 

 စာေရးသူ မာစတာတန္း တက္ခဲ့စဥ္က ယူခဲ့တဲ့ ဘာသာရပ္ေတြထဲမွာ တစ္ခုက Comtemporary Schools of Buddhist Thought in Japan  ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီဂုိဏ္းအေၾကာင္း အေတာ္အတန္ သိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြ အတြက္ သိပ္အက်ိဳးရွိမယ္လို႔ မထင္လို႔ ဒီမွာ မေရးေတာ့ပါဘူး။

အခု ၂၀၀၄ ခု ဒီဇင္ဘာလထုပ္ The Hindustan Times သတင္းစာထဲ ပါလာခဲ့တာေလးကို ဖတ္ၾကည့္ ၾကရေအာင္လား။ 

“ေဟာလိဝုဒ္ မင္းသား ေနာက္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ေအာ္လန္ဒို ဘလုမ္းဟာ ဗုဒၶဘာသာ ျဖစ္လာပါၿပီ။ အသက္ ၂၇ ႏွစ္အရြယ္ရွိ The Lord of the Rings မင္းသားဟာ Maidehead, Berkshire မွာ ရွိတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ စင္တာမွာ က်င္းပတဲ့ တစ္နာရီၾကာ အခမ္းအနားမွာ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ 

“သူ႕ၾကည့္ရတာ တကယ္ကိုပဲ ေပ်ာ္ရႊင္ေနပါတယ္။ သက္ေတာင့္သက္သာလဲ ရွိဟန္တူၿပီး အေတာ္လဲ စိတ္လႈပ္ရွားပုံပါပဲ” လို႔ သြားခဲ့သူ တစ္ေယာက္ကို ကိုးကားေရးသာထားပါတယ္။

The Lord of the Rings သုံးတြဲဆက္ ဇာတ္ကားမွာ နတ္သူငယ္ legolas အျဖစ္ ပါဝင္ သရုပ္ေဆာင္ထားတဲ့ ေအာ္လန္ဒိုဟာ သူ ယုံၾကည္ကိုးကြယ္တဲ့ ဘာသာေရးအေၾကာင္းကို လူသိရွင္ၾကား လုံးဝ မေျပာၾကားဖူးေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဗုဒၶဘာသာ စိတ္ပုတီး ကိုင္ထားတာေတာ့ မၾကာခဏ ေတြ႔ရပါတယ္” တဲ့။ 

“သူ ယုံၾကည္ ကိုးကြယ္တဲ့ ဘာသာေရး အေၾကာင္းကို လူသိရွင္ၾကား လုံးဝ မေျပာၾကားဖူးေသးပါဘူး” လို႔ သတင္းက ဆိုခဲ့ေပမဲ့ သူဟာ တကယ့္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ေနတာ အမ်ားသိၾကတယ္ ထင္ပါတယ္။ Wikipidia မွာေတာ့ သူဟာ ဗုဒၶဘာသာကို က်င့္သုံးေနသူ တစ္ေယာက္ (Bloom is a practicing Buddhist) လို႔ ေဖာ္ျပထားတယ္

၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာ သူဟာ Soka Gakkai International အဖြဲ႔ရဲ႕ တင္းျပည့္ အဖြဲ႔ဝင္တစ္ေယာက္ ျဖစ္လာတယ္တဲ့။ Soka Gakkai ဆုိတာ ဂ်ပန္မွာ အေျခစိုက္တဲ့ Nichiren ဗုဒၶဘာသာဂုိဏ္းရဲ႕ ဥပသကာ  (လူပုဂၢိဳလ္) အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုပါ။ Soka Gakkai International ဟာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၂ ႏိုင္ငံမွာ အဖြဲ႔ဝင္ေပါင္း ၂၃ သန္းေက်ာ္ ရွိတယ္ဆိုပဲ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ပညာေရးကို ျမွင့္တင္ေနတဲ့ အက်ိဳး အျမတ္မယူတဲ့ အဖြ႔ဲအစည္း တစ္ခုလို႔ Wekipidia က ဆိုပါတယ္။

အေမရိကန္ မင္းသမီး Kate Bosworth က ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွာ သူႏွင့္ စတြဲခဲ့တဲ့အခါ ေအာ္လန္ဒိုက ကိတ္ကို နိခ်ိရင္ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ မိတ္ဆက္ေပးခဲ့တယ္ လို႔  ဆိုပါတယ္။ မင္းသမီးကလဲ ဗုဒၶဘာသကို အေတာ္ၾကိဳက္ပုံပါပဲ။ “တကယ့္ကို မယုံၾကည္ႏိုင္စရာ စိတ္အေျခအေနပါ။ အေျခခံအားျဖင့္ေတာ့ မိမိကိုယ္ မိမိ အျမဲတမ္း ပိုေတာ္ ပိုေကာင္းတဲ့သူ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖို႔၊ မိမိႏွင့္ ကမၻာေလာကၾကီး အတြက္ ရလုိတာကို အာရုံစိုက္ဖို႔၊ အဲဒီကို တကယ္ေရာက္ေအာင္ လုပ္ဖို႔ ျဖစ္တယ္”လို႔ မင္းသမီးက ဆိုတယ္တဲ့ေလ။

ေနာက္မင္းသား တစ္ေယာက္ရဲ႕ အေၾကာင္းကို ဖတ္ၾကည့္ရေအာင္လား။ အစမွာ ညွြန္းခဲ့တဲ့ စာအုပ္ရဲ႕ စာမ်က္ႏွာ (၈၉) မွာ ေဖာ္ျပထားတာပါ။ 

ေဟာလိဝုဒ္မွာ အခုေလာေလာဆယ္ အျငင္းပြားဖြယ္ရာ ရွိတဲ့ ပြဲအေတာင္းခံရဆုံး မင္းသားျဖစ္ေပမဲ့ လီယုိနာဒို ဒီကာပရီယုိဟာ ေလာ့စ္အိန္းဂ်လက္စ္မွာ ရွိတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ အုပ္စုတစ္ခုမွာ ဝင္လိုက္ပါတယ္။ စြမ္းအား ျပန္မျပည့္မခ်င္း ရုပ္ရွင္ရိုက္တာကို ေလွ်ာ့ခ်ပစ္ဖို႔ရာ သႏၷိ႒ာန္ ခ်ထားပါတယ္လို႔ လန္ဒန္ ေဒလီမစ္ရာ သတင္းစာက ဒီေန႔ (ဗုဒၶဟူးေန႔) မွာ ေရးသား အစီရင္ခံခဲ့ပါတယ္။ “ျငိမ္းခ်မ္းမႈႏွင့္ တည္ၿငိမ္မႈကို ရွာေဖြေနပါတယ္။ ရုပ္ရွင္ ရိုက္ရာဆီကို မျပန္ခင္ ကာလၾကာရွည္ နားဖို႔ စဥ္းစားေနတယ္။ လအေတာ္ၾကာ၊ တစ္ႏွစ္လဲ ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္မွာေပါ့ လို႔ ဒီကာပရီယိုရဲ႕ အေျပာကို သတင္းစာၾကီးက ကိုးကား ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဒါကေတာ့ ၁၉၉၈၊ ေမလ ၆ ရက္ေန႔က ပါလာခဲ့တဲ့ သတင္းတိုေလးပါ။ ဒီမင္းသားရဲ႕ ဘာသာေရးႏွင့္ သက္ဆိုင္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ သတင္းေတြကိုေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕ နယ္ပယ္လဲ မဟုတ္လို႔ စာေရးသူ မသိပါဘူး။ သိရင္ ေျပာၾကပါလို႔ေတာ့ ေမတၱာရပ္ခံခ်င္ပါတယ္။

ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

ဘုန္းဥာဏ္

၀၉၊ ၁၀၊ ၂၀၁၀။

ရည္ညြွန္း။ ။ 

1. How to Develop Happiness in Daily Life, Features & Interviews with Buddhist Celebrities, pp. 85, 89.  
2. http://en.wikipadia.org/wiki/Orlando_Bloom
3. http://en.wikipadia.rog/wiki/Soka Gakkai Internal

4. http://www.bellaonline.com/articles/art35933 

မုသာဝါဒႏွင့္ ပတ္သက္တဲ့ ေတြးမိတာေလး အခ်ိဳ႕

မတ္လ (၁၈) ရက္ (၂၀၁၀) ေန႔က လႊင့္တင္ခဲ့တဲ့ BBC Learning English သခၤန္းစာ၊ 6 Minute English အစီအစဥ္ထဲက lying ဆိုတဲ့ သခၤန္းစာေလး ဖတ္မိေတာ့ မုသာဝါဒ (လိမ္ေျပာမႈ)ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေတြးမိတာေလးေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒီထဲက အခ်ိဳ႕ကို “မုသာဝါဒႏွင္ ပတ္သက္တဲ့ ေတြးမိတာေလး အခ်ိဳ႕” လို႔ ေခါင္းစီးတပ္ၿပီး ဒီပို႔စ္မွာ ေျပာၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။ 

လိမ္လည္ေျပာဆိုျခင္း (မုသာဝါဒ) မွ ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းဆိုတာ ဗုဒၶဘာသာမွာေတာ့ အေျခခံ က်င့္ဝတ္ ငါးခုထဲက တစ္ခုေပါ့။ ဒီငါးခုကို ပုဆိုးကို ၿမဲေအာင္ ဝတ္ထားသလို အၿမဲပဲ လိုက္နာ က်င့္သုံးရမယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ေရွးသုံးႏွင့္ေတာ့ “ခါးဝတ္ ပုဆိုး” ကဲ့သို႔ ၿမဲရမယ္တဲ့။ ခုေတာ့ ေဘာင္းဘီ၊ ဂါဝန္ကို ျမဲေအာင္ ဝတ္ထားသလို ၿမဲၿမဲ က်င့္သုံးရမယ္ လို႔ ေျပာရမလားပါပဲ။

ဆိုလိုခ်င္တာက ဒီလိုပါ။ ပုဆိုး၊ ေဘာင္ဘီ၊ ဂါဝန္စတဲ့ ဝတ္ရမည့္ အဝတ္ကို လုံၿခဳံေအာင္ မဝတ္ရင္  ဒါမွ မဟုတ္ ၿမဲၿမဲဝတ္မထားလို႔ ကြ်တ္သြား က်သြားရင္ မျမင္သင့္ မျမင္ထိုက္တဲ့ ကိုယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းေတြ ေပၚေနပါလိမ့္မယ္။ ေပၚေနရင္ ၾကည့္လို႔ ျမင္လို႔ မေကာင္းသလို ကာယကံရွင္မွာလဲ အေတာ္ပဲ ရွက္ဖြယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုပါပဲ၊ ငါးပါးသီလ မလုံရင္ မၿမဲရင္ ကိုယ္က်င့္အဝတ္ ကြ်တ္က်လို႔ အဂၤါၾကီးငယ္ ေပၚသလို ရွက္ဖြယ္ရာပါ။

အဲဒီမုသားစကားဆိုတာ ေျပာလိုက္တဲ့ မုသားရဲ႕ အတိမ္ အနက္၊ ေျပာသူရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ အေျပာခံရသူရဲ႕ အက်ိဳး ဘယ္ေလာက္ထိ ပ်က္ျပား ဆုတ္ယုတ္သြားသလဲ စတဲ့ အခ်က္အေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ကံေျမာက္ မေျမာက္၊ ကံ ၾကီး မၾကီး ဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။

လိမ္လည္တာတို႔၊ လွည့္ဖ်ားတာတို႔ ဆိုတဲ့ စကားလုံးေတြရဲ႕ အတိမ္ အနက္၊ အသုံး အႏႈန္းေတြကို ေလ့လာ ၾကည့္ရရင္ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းမွာပဲလို႔ ေတြးမိပါတယ္။ လွည့္ျဖားတာ ကိုေတာ့ 'deception' လို႔ ေခၚတယ္ထင္တယ္။ အဲဒါကို misleading, dishonest, untruthful လို႔ ရွင္းျပထားတာကို BBC အဂၤလိပ္စာ သင္ခန္းစာမွာ ေတြ႔ရဖူးပါတယ္။ 

အခုေတာ့ လွည့္ျဖားတယ္ ဆိုတာ တကယ့္ ေတြ႔ေန ျမင္ေနၾက လူသားရဲ႕ အျပဳအမူ တစ္ရပ္ (a very common human activity) ျဖစ္ေနပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ ေရွာင္လို႔မရတဲ့ လူသားရဲ႕ သေဘာသဘာဝ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုလို႔ေတာင္ ဆိုၾကျပန္ပါတယ္။ ျမန္မာမွာေတာ့ “မုသားမပါ လကၤာ မေခ်ာ” လုိ႔ ဆိုတာ ဒါကိုမ်ား ဆိုလိုေလသလားပါပဲ။

ေနာက္မုသား တစ္မ်ိဳးကေတာ့ အျဖဴေရာင္မုသား (a white lie) တဲ့။ အဲဒါက လူတစ္ေယာက္ ခံစားမႈ ေကာင္းေအာင္၊ သက္သာေအာင္ ေျပာတဲ့ မုသားပါ။ ဝိတ္က်ခ်င္ေနတဲ့သူကို တကယ္ မက်ပဲနဲ႔ ဝိတ္နည္း နည္း က်သြားၿပီ၊ အသားျဖဴခ်င္လို႔ ခရင္မ္မ်ိဳးစုံ ဝယ္လိမ္းေနသူကို မျဖဴပဲ အသားျဖဴလာတယ္ ဆိုတာမ်ိဳးေတြေပါ့။ ဒီေတာ့ 'အျဖဴေရာင္ မုသား' ဆိုတာ ေျမွာက္ပင့္ျခင္း တစ္မ်ိဳး (a form of flattery) လို႔ အဓိပၸါယ္ ရသြားျပန္ေရာ့ေလ။

ဆုိးတာကေတာ့ တမင္လိမ္တာ၊ အၾကံအစည္ ရွိရွိ လိမ္တာ (a motivated lie)၊ ကလိမ္ေစ့ ျငမ္းဆင္တဲ့ လိမ္လည္မႈမ်ိဳးပါ။ ေလာကၾကီးက အေတာ္ေတာ့ ထူးဆန္းပါဘိ။ လူတစ္ေယာက္ လိမ္၊ မလိမ္ဆိုတာ a lie detector သို႔မဟုတ္ Polygraph machine လို႔ ေခၚတဲ့ မုသားေဖာ္စက္ႏွင့္ ေဖာ္ထုပ္ၾကည့္လို႔ ရတယ္ဆိုပဲ။ 

ေဖာ္ထုပ္ပုံက ေမးခြန္းအခ်ိဳ႕ကို သင္က ေျဖဆိုေနစဥ္ သင့္ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ တုန္႔ျပန္မႈကို တိုင္းတာတာ၊ သင့္ခႏၶာကိုယ္ ဘယ္လိုေျပာင္းလဲသလဲ ဆိုတာကို ၾကည့္တာတဲ့ေလ။ ဒီအေျပာင္းအလဲထဲမွာ အသက္ရွဴပုံ ေတြ (breathing patterns)၊ ႏွလုံးခုန္တာ၊ ေခြ်းေတြပိုထြက္လာတာစတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတြပါတာေပါ့တဲ့။  ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းထဲမွာပဲ ၾကီးခဲ့ရ ေနခဲ့ရတဲ့ ဘုန္းဥာဏ္ေတာ့ အသိ လိုက္မမွီေတာ့ပါဘူး။ ရြာက ဟို လူၾကီးတို႔အုပ္စုကို အဲဒီစက္ႏွင့္ စစ္ၾကည့္ရရင္ေတာ့ “အင္း ... စက္ ဘယ္လိုေနပါ့၊ တုန္ခါလြန္းၿပီး ျပဳတ္ ျပတ္ထြက္ကုန္မလား စသည္ျဖင့္ ေတြးမိပါရဲ႕။ 

ဒါေပမဲ့လဲ ဒီစက္က အကုန္ေတာ့ ေဖာ္ထုပ္ႏိုင္မယ္ မထင္ပါဘူး။ သူက စက္ေလ။ လူမွ မဟုတ္တာ။ လူျပဳရင္ သူ ႏုရေတာ့မွာေပါ့ လို႔ ေတြးမိျပန္တယ္။ George W. Maschke ဆိုတဲ့သူက လိမ္ညာမႈကို ဒီစက္ႏွင့္ ေဖာ္ထုပ္တာဟာ သိပၸံနည္းက် အေျခအျမစ္ မရွိဘူး။ ဒါဟာ သိပၸံနည္းက် စမ္းသပ္ၿပီး အေၾကာင္းျပလို႔ ရတဲ့ အယူအဆ မဟုတ္ပါဘူး (It's a complete junk science) ဆိုၿပီး ပယ္တာကို ဖတ္ရပါတယ္။

အဲဒါေတြ ေတြးမိေတာ့ မုသားႏွင့္ ပတ္သက္တဲ့ ဘုရား တရားေတာ္ကို သတိရမိျပန္ပါတယ္။ ပထမတစ္ခုက ရဟန္းျဖစ္တာ မၾကာေသးတဲ့ သားေတာ္ ရာဟုလာကို ဆုံးမေတာ္မူတဲ့သုတ္ေတာ္မွာ ပါတာပါ။  တစ္ညေနခင္းမွာ ဘုရားရွင္ဟာ ရွင္ရာဟုလာထံ ၾကြလာေတာ္မူပါတယ္။

ၾကြလာၿပီး ခပ္ထားတဲ့ ေရအိုးမွာ ေရနဲနဲပဲ ခ်န္ၿပီး ေျခေတာ္တို႔ကို ေဆးေတာ္မူပါတယ္။ ရွင္လာဟုလာကို ေျခေဆးေရအိုးမွာ ခ်န္ထားတဲ့ ေရနဲနဲကို ျမင္သလားလို႔ ေမးေတာ္မူပါတယ္။ “ျမင္ပါတယ္ဘုရား” လို႔ ေလွ်ာက္ေတာ့ “ရာဟုလာ၊ (မုသားမွန္း) သိလ်က္ႏွင့္ မုသားေျပာရမွာ မရွက္တဲ့သူ (ရဟန္း)မွာ ရဟန္း တရား (spiritual achievement, lit. recluseship) နည္းနည္းေလးပဲ ရွိေတာ့တယ္” လို႔ မိန္႔ေတာ္မူ ပါတယ္။ 

ေနာက္ေတာ့ ဘုရွားရွင္က အဲဒီ ေရနည္းနည္းေလးကို သြန္ပစ္လိုက္ၿပီး “ရာဟုလာ၊ ေရနည္းနည္းကို သြန္ပစ္လိုက္တာ ျမင္ပါသလား” လုိ႔ ေမးေတာ္မူပါတယ္။ “ျမင္ပါတယ္ ဘုရား” လုိ႔ ေလွ်ာက္ေတာ့ ”(မုသားမွန္း) သိလ်က္ႏွင့္ မုသားေျပာရမွာ မရွက္တဲ့သူဟာ ရဟန္းတရားကို စြန္႔ပစ္လိုက္ေတာ့တာပဲ” လို႔ မိန္႔ေတာ္မူပါတယ္။

အဲဒီေနာက္ ဘုရားရွင္ဟာ ေျခေဆးေရအိုးကို ေမွာက္ၿပီး “ရာဟုလာ၊ ေရအိုး ေမွာက္ထားတာကို ျမင္ပါသလား” လို႔ ေမးေတာ္မူကာ၊ ရွင္ရာဟုလာကလဲ “ျမင္ပါတယ္ ဘုရား” လို႔ ေလွ်က္ထားျပန္ေတာ့ ဘုရားရွင္က “(မုသားမွန္း) သိလ်က္ႏွင့္ မုသားေျပာရမွာ မရွက္တဲ့သူဟာ ရဟန္းတရားကို ေမွာက္ပစ္ထားလိုက္ေတာ့တာပဲ” လုိ႔ မိန္႔ျပန္ပါတယ္။ 

ေနာက္တစ္ခါ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ဟာ ေျခေဆးေရအိုးကို လွန္ေတာ္မူၿပီး “ရာဟုလာ၊ ဒီေရအိုးမွာ ဘာမွ မရွိေတာ့တာကို ျမင္ရဲ႕လား” လုိ႔ ေမးေတာ္မူျပန္ပါတယ္။ ရွင္ရာဟုလာေလးက “ျမင္ပါတယ္ ဘုရား”လို႔ ေလွ်က္လိုက္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ “ဒီလိုပဲ ရဟုလာ။ (မုသားမွန္း) သိလ်က္ႏွင့္ မုသားေျပာရမွာ မရွက္တဲ့သူမွာ ရဟန္းတရား ဘာမွ် မက်န္ေတာ့ဘူး” လို႔ မိန္႔ေတာ္မူပါတယ္။ 

အဲဒီေနာက္ေတာ့ တိုက္ပြဲဝင္ မင္းစီးဆင္ ဥပမာ (ဒီမွာေတာ့ မေရးေတာ့ဘူး) ႏွင့္ ရွင္းျပကာ “(မုသားမွန္း) သိလ်က္ႏွင့္ မုသားေျပာရမွာ မရွက္တဲ့သူ မလုပ္ဝ့ံတာ ဘာမွ် မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ရည္ရြင္လို လို႔ေတာင္ မုသားစကားကို မေျပာဘူး” လုိ႔ က်င္႔ရမယ္လို႔ ဗုဒၶက ေဟာၾကားဆုံးမေတာ္ မူပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက ဣတိဝုတၱက ပါဠိေတာ္မွာ ေဟာထားတဲ့ “ရဟန္းတို႔၊ တမင္တကာ (ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ) လိမ္ေျပာတဲ့သူဟာ ဘာၾကီးပဲ ျဖစ္ေနေန၊ သူမလုပ္ရဲတဲ့ မေကာင္းမႈဆိုတာ မရွိေတာ့ဘူး လို႔ ငါဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူတယ္” ဆိုတာကို သတိယမိပါတယ္။

စာဖတ္သူကေတာ့ ဘယ္လို ေတြးမယ္မသိ။ စာေရးသူကေတာ့ “ေၾသာ္ တရားေတာ္ကေတာ့ မွန္လုိက္တာပါလား” လို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေျပာမိပါရဲ႕။ လူလိမ္ေလးဆိုရင္ေတာ့ မသိ၊ မေျပာလို။ ရာဇဝင္တြင္တဲ့ လူလိမ္ၾကီးေတြ ဆိုရင္ သိပ္မွန္တယ္။ သူတို႔က သူတို႔လိမ္တာ ေျပာမိလို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊  ဒီေလာက္ၾကီး ျဖစ္ေနတာ မေကာင္းပါ ဘူးလို႔ ေျပာရင္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ သူတို႔မွာ ဓားရွိရင္ ဓားႏွင့္ ခုတ္လိမ့္မယ္။  ဒုတ္ရွိရင္ ဒုတ္ႏွင့္ ရိုက္လိမ့္မယ္။ ေသနတ္ရွိရင္ ေသနတ္ႏွင့္ ပစ္လိမ့္မယ္။ သူတို႔မွာ မေကာင္းမႈလုပ္ရမွာ ရွက္တတ္ တဲ့ ဟိရီ၊ ေၾကာက္တတ္တဲ့ ၾသတၱပၸတရားဆိုတာ နတၱိ။ တရားတာ၊ မတရားတာမရွိ၊ ေကာင္းတာ မေကာင္းတာ မသိ။ သူတို႔ မလုပ္ရဲတာ ဘာမွ်မရွိေတာ့တာ ယေန႔ ျမင္ခဲ့ၾကရ၊ ျမင္ၾကရဆဲ မဟုတ္လား။

ရာဇဝင္တြင္ေအာင္ လိမ္တတ္တဲ့သူေတြ အတြက္ေတာ့ ေနစရာမရွိ၊ စားစရာမရွိေအာင္ ဒုကၡေရာက္ေနတဲ့ သူေတြ သန္းႏွင့္ခ်ီ ေတြ႔ရလဲ ေအးရာေအးေၾကာင္းဆိုၿပီး ပစ္ထားရဲတယ္။ သူမ်ားကူညီေထာက္ပ႔ံတာကိုလဲ ေခါင္းပုံျဖတ္ စားရဲတယ္။ ကိုယ္က်ိဳး ကိုယ့္အတၱ အတြက္ အမ်ားသူငါကို ဘဝပ်က္သည္ထိ မတရား ေႏွာင့္ယွက္တတ္တယ္။ ၿပီးရင္ သူတို႔ဟာ ေမတၱာ၊ ကရုဏာၾကီးေၾကာင္း ျပခ်င္ ေျပာခ်င္လိုက္တာလဲ လြန္ပါေရာ စသည္ျဖင့္ ေတြးေနမိပါတယ္။ တကယ့္ ေမတၱာ၊ ကရုဏာတရားကို နည္းနည္းေလးပဲ ျဖစ္ပါေစ၊ ဒီလိုလူေတြရင္မွာ ေပါက္ဖြားလာဳကရင္ေတာ့ ေလာကၾကီး အေတာ္ပဲ ၿငိမ္းခ်မ္းလာမွာပါ။

တစ္ခ်ိဳ႕ အျဖဴေရာင္ မုသားစစ္စစ္ဆိုရင္ေတာ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ (ေစတနာ) ကိုက သူ႔အက်ိဳး ပ်က္စီးေစလိုတာ မဟုတ္တဲ့ အတြက္ မုသာဝါဒ ကံေျမာက္ေကာင္းမွ ေျမာက္ပါမယ္။ 

ဆင္ေျခေပးတာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကို လိမ္တာ (ယန္း ေပါလ္ ဆားတ္ ေျပာတဲ့ Bad faith) ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေရွာင္လို႔ မရလို႔ အျဖဴေရာင္ မုသားကိုပဲသုံးသုံး၊ အနီေရာင္ အျပာေရာင္ အဝါေရာင္ မုသားကိုပဲသုံးသုံး၊ ဘာပဲသုံးသုံးပါ။ လိမ္တာကေတာ့ လိမ္တာပါပဲ။ လုပ္သင့္တာ တစ္ခုက ကိုယ္ခ်င္းစာၾကည့္ဖို႔ပါပဲ။ ကိုယ့္ကို သူ ဒီလုို ေျပာဆုိ၊ ျပဳမူရင္ ကုိယ္ ၾကိဳက္မလားလို႔ ကိုယ္ခ်င္းစာၾကည့္ပါ။ ကိုယ္မၾကိဳက္ဘူး ဆိုရင္ေတာ့ သူလဲ မၾကိဳက္ေလာက္ေပဘူးေပါ့။ ဒါဆို ေရွာင္သင့္တယ္လို႔ ဆိုခ်င္ပါတယ္။

 

လူအခ်င္းခ်င္း လွည့္ပတ္ျခင္း ကင္းရွင္းၾကပါေစ။

ဘုန္းဥာဏ္

Mumbai, India

25/ 09/ 2010

ရည္ညႊန္း။ ။ 

1. Horner I. B (tr.) "Middle Length Sayings" vol. II, Motilal Banarsidass Publishers, pp. 87-8. 

2. Ireland, John D (tr.), Itivuttaka, BPS, Kandy, pp. 167 -8.

3. http://www.bbc.co.uk/worldservice/learningenglish/general/sixminute/2010/03/100318_6min_lying_page.shtml

ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္မွာ ေနပါ

ငယ္စဥ္ကစကလို႔ ရင္းႏွီးေနတဲ့ စကားတစ္ခြန္း ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ Live now တဲ့။ “ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္မွာ ေနပါ” လို႔ ျပန္ရင္ နီးစပ္တန္ေကာင္းပါရဲ့။

အခ်ိဳ႕ လူေတြဟာ အတိတ္က အမွားေတြကို ေတြးၿပီး စိတ္မေကာင္း ျဖစ္ေနတတ္တယ္။ အခ်ိဳ႕ ၾကျပန္ေတာ့ မလုပ္လိုက္မိခဲ့တဲ့ အလုပ္တစ္ခုခုအတြက္ ျပန္ေတြးၿပီး စိတ္ဆင္းရဲမႈ ျဖစ္ေနတတ္ျပန္တယ္။ အခ်ိဳ႕  ၾကျပန္ေတာ့ လြတ္သြားတဲ့ ငါးက ၾကီးေနတတ္ၾကျပန္ေရာ။ ဒါေပမဲ့ ဘာ့ေၾကာင့္ပဲ အတိတ္ကို ေတြးကာ ေဆြးေန ေနာင္တရေနေစကာမူ အတိတ္ဆိုတာၾကီးက ၿပီးသြားၿပီ။ သခၤန္းစာယူရုံကလြဲၿပီး ျပန္ယူလို႔မွ မရေတာ့တာ။ အတိတ္ကို ေတြးေတာလြမ္းေမာေနရင္ စိတ္ဆင္းရဲမႈ၊ ေတြေဝမႈဆိုတဲ့ မေကာင္းက်ိဳးသာ ခံစားရမွာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒါၾကီးကို ေမ့ပစ္ဖို႔လိုပါတယ္။

အျခားတစ္ဖက္မွာေတာ့ အနာဂတ္မွာ ဘာေတြလုပ္မယ္၊ ဘယ္လိုလုပ္မယ္ ဆိုတာေတြကို စဥ္းစား၊ စိတ္ကူးေတြ တစ္သီၾကီးႏွင့္ ဟုတ္ေနပါတယ္။ အဲဒီေလာက္ဆို ကိစၥမရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အခ်ိဳ႕က အဲဒီ အနာဂတ္ေရးကို ေမွ်ာ္ေတြးၿပီးေတာ့ လုိအပ္တာထက္ ပိုပူပန္လြန္းတတ္ၾက၊ စိတ္ေစာလြန္း တတ္ၾကျပန္ တယ္။ ဒီေတာ့ လက္ရွိအလုပ္ကို အေကာင္းဆုံး ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖို႔ ေမ့ေနတတ္ၾကျပန္ပါေရာ။ ဒါမွမဟုတ္ လက္ရွိအလုပ္အေပၚမွာ တစ္နည္းနည္ႏွင့္ သက္ေရာက္မႈ ရွိတတ္ပါတယ္။  ဒါေတြေၾကာင့္လား မသိ၊ ပစၥဳပၸန္တည့္တည့္ပဲ အာရုံစိုက္ၿပီး အေကာင္းဆုံး လုပ္ပါလို႔ သတိေပးစကား ထြက္လာဟန္ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အနာဂတ္အတြက္ အိပ္မက္မက္တာတို႔၊ စီမံကိန္းဆြဲတာတို႔ မလုပ္ရဘူးလို႔ ဆိုလိုတာ မဟုတ္တာ ကေတာ့ ထင္ရွားပါတယ္။

ေနာက္ေတာ့ တရားျပဆရာေတာ္ၾကီးေတြရဲ႕

“အတိတ္ကိုလဲ မျပန္ႏွင့္၊

အနာဂတ္ကိုလည္း မၾကံႏွင့္၊

ျဖစ္ဆဲ ရုပ္ နာမ္ ပစၥဳပၸန္

အမွန္ကိုက္ေအာင္ ရႈ” ဆိုတဲ့ တရားလကၤာသံေတြကို နာၾကားရ၊ မွတ္သားရ၊ က်င့္ၾကံရျပန္ပါတယ္။  ျဖစ္ေပၚဆဲ ရုပ္တရား နာမ္တရားေတြကို ျဖစ္ေပၚခိုက္ တည့္တည့္မွာပဲ သတိကပ္ အသိတပ္ၿပီး ရႈမွတ္ဖို႔ လမ္းညြန္ခ်က္ေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေပၚလာတိုင္းေသာ အာရုံကို ျဖစ္ေပၚခိုက္ တည့္တည့္မွာပဲ အာရုံႏွင့္ မွတ္သိစိတ္တို႔ ကပ္ေနေအာင္ ရႈမွတ္ဖို႔ ညြန္ျပၾကတာပါ။ ဒါကို မွတ္မိလြယ္ေအာင္ လကၤာစီေပးထားတာပါ။ မဟာစည္ရိပ္သာမွာ တရားနာရင္း ဒီလကၤာကို နာၾကားခဲ့ရတာျဖစ္လို႔ ဘယ္သူ စပ္ဆိုတာလဲဆိုတာေတာ့ မသိပါဘူး။

ေနာင္ အေတာ္ေလးၾကာေတာ့ “ဘဝတန္ဖိုး အရယူ” ဆိုတဲ့ ေခါင္းစီးႏွင့္

“အတိတ္ကုိေတြး မေဆြးေလႏွင့္၊

အတိတ္ဆိုတာ ျပန္မလာဘူး။

အနာဂတ္မွန္းဆ မလြမ္းတႏွင့္၊

အနာဂတ္ဆိုတာ မေသခ်ာဘူး။

ပစၥဳပၸန္မွာ၊ လုပ္သင့္ရာဝယ္၊
ပညာ လုံ႕လ၊ အသုံးခ်လက္
ဘဝတန္ဖိုး၊ အားမာန္ကိုး၍၊
ျမတ္ႏိုးၾကည္ျဖဴ၊ အရယူေလာ့” ဆိုတဲ့ ကဗ်ာေလးကို ေတြ႔ရျပန္ပါတယ္။ ေရႊျမင့္မိုရ္ မိုးကုတ္ တရားစခန္းတစ္ခုမွာ ဒါယကာတစ္ဦး ယူလာတဲ့ ဆရာေတာ္ Dr. အရွင္ နႏၵမာလာဘိဝံသရဲ့ “အတၳဳပၸတၱိအက်ဥ္း” စာအုပ္ပါးေလးရဲ့ ေက်ာဖုံးမွာ ေရးထားတဲ့ လကၤာေလးပါ။

ဒီလကၤာကို စာေရးသူက  ေအာက္ပါအတိုင္း (ကိုယ့္အၾကိဳက္) ျပင္လိုက္မိပါတယ္။

ဘဝတန္ဖိုး တိုးထက္တိုးဖို႔

အတိတ္ကိုေတြး၊ မေဆြးေလႏွင့္
အတိတ္ဆိုတာ ျပန္မလာဘူး။

အနာဂတ္ေမွ်ာ္ေတြး၊ မပူေဆြးႏွင့္
အနာဂတ္ဆိုတာ၊ မေသခ်ာဘူး။

ပစၥဳပၸန္မွာ၊ လုပ္သင့္ရာကို
စဥ္းစား ခ်ိန္ဆ၊ ဓိ႒ာန္ခ်ၿပီး
ပညာ လုံ႔လ၊ အသုံးခ်လ်က္
ဘဝတန္ဖိုး၊ တိုးထက္တိုးေအာင္
အားမာန္ေဆာင္ကာ၊ ၾကိဳးစားပါေလာ့။

ဒီကဗ်ာေတြရဲ့ ေနာက္ခံ

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီကဗ်ာေတြရဲ့ အဓိပၸါယ္က ေကာင္းသလို ေနာက္ခံကလဲ ေကာင္းပါတယ္။ ဒီလကၤာကို မဇၥ်ိမနိကာယ္ ဥပရိပဏၰာသပါဠိေတာ္ ဝိဘဂၤဝဂ္မွာ ပါတဲ့ ဘေဒၵကရတၱသုတ္လာ ဂါထာေတာ္ေတြထဲက အစႏွစ္ဂါထာကို အေျခခံၿပီး ေရးထားတယ္လို႔ ယူဆတာပါပဲ။ အဲဒီသုတ္ေတာ္မွာ ပါတဲ့ ဂါထာေတြက မၾကာခဏ ဖတ္သင့္တဲ့ ဂါထာေတြပါ။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီက်မ္းမွာ (၁) ဘေဒၵကရတၱသုတၱံ၊ (၂) အာနႏၵဘေဒၵကရတၱသုတၱံ၊ (၃) မဟာကစၥာနဘေဒၵကရတၱသုတၱံ၊ (၄) ေလာမသိဂၤ ိယသုတၱံ ဆိုတဲ့ နာမည္ေတြနဲ႔ ဒီဂါထာေတြကို ေဖာ္ျပထားတာဟာ ဒီတရားေတာ္ ဘယ္ေလာက္ အေရးၾကီးသလဲ ဆိုတာ ေဖာ္ျပေနတယ္လို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ေအာက္မွာ ဖတ္ၾကည့္ရေအာင္ေနာ္။

အတီတံ နာႏြာဂေမယ်၊ နပၸတိကေခၤ အနာဂတံ။
ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ၊ အပၸတဥၥ အနာဂတံ။

ပစၥဳပၸနဉၥ ေယာ ဓမၼံ၊ တတၳ တတၳ ဝိပႆတိ။
အသံဟီရံ အသံကုပၸံ၊ တံ ဝိဒြါ မႏုျဗဴဟေယ။

အေဇၨဝ ကိစၥ မာတပၸံ၊ ေကာ ဇညာ မရဏံ သုေဝ။
န ဟိ ေနာ သဂၤရံ ေတန၊ မဟာေသေနန မစၥဳနာ။

ဧဝံ ဝိဟာရိ ံ အာတာပိ ံ၊ အေဟာရတၱမတႏၵိတံ။
တံ ေဝ ဘေဒၵကရေတၱာတိ၊ သေႏၱာ အာစိကၡေတ မုနိ။

အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္။ ။ မဇၥ်ိမနိကာယ္ သုံးက်မ္းကို I. B. Honer က ဘာသာျပန္ၿပီး Pali Text Society (PTS) က ျဖန္႔ခ်ိထားတဲ့မူ ရွိပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဒီက်မ္းေတြကို အဂၤလိပ္ ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဘိကၡဳ ဥာဏေမာဠိ က ဘာသာျပန္၊ အေမရိကန္ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဘိကၡဳ ေဗာဓိက တည္းျဖတ္ၿပီး Wisdom Publication, Boston ကေန ျဖန္႔ခ်ိထားတာရွိပါတယ္။ ဘေဒၵကရတၱသုတ္ သတ္သတ္ကိုေတာ့ Thanissaro Bhikkhu ႏွင့္ Nyananda (ဥာဏာနႏၵ) တို႔က ဘာသာျပန္ထားတာလည္း ရွိပါေသးတယ္။ I. B. Honer ရဲ့ ဘာသာျပန္စာအုပ္က ရဖို႔ခက္တာေၾကာင့္ သူမရဲ့ ဘာသာျပန္ကိုပဲ ဒီမွာ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

The past should not be followed after, the future not desired.
What is past is got rid of and the future has not come.

But whoever has vision now here, now there, of a present thing,
Knowing that it is immovable, unshakable, let him cultivate it.

Swelter at the task this very day, who knows whether he will die tomorrow?
There is no bargaining with the great hosts of Death.

Thus abiding ardently, unwearied day and night,
He indeed is 'Auspicious' called, described as a sage at peace.

(Honer, I. B. (tr.), 1999, The Collection of the Middle Length Saying, vol. III, PTS, London, p. 233)

http://www.suttareadings.net/audio/index.html မွာ သြားေရာက္ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ Larry Rosenberg က ဒီဂါထာေတြကို ဖတ္ျပထားတာကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။ အသံကို နားဆင္လိုရင္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေဒါင္းလုဒ္ လုပ္လိုလို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ဘာသာျပန္ကို တိုက္ဆိုင္ၾကည့္ခ်င္လို႔ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သြားေရာက္ၾကည့္ရွဳႏိုင္ပါေၾကာင္း မွ်ေဝလိုက္ ရပါတယ္။

ဘုန္းဥာဏ္
Mumbai (Bombay), India
07/09/10